اختلاس و مجازات آن چیست؟

اختلاس و مجازات آن چیست؟


احتمالا واژه اختلاس به گوش شما رسیده باشد مخصوصا در این سالهای اخیر از رادیو و تلویزیون و رسانه ها زیاد با این واژه و جرم برخورد کرده اید .
اختلاس از جمله جرایم اقتصادی است که از موارد و مصادیق خیانت در امانت هم به نوعی محسوب میشود .

جرم اختلاس چیست ؟

اختلاس را اگر بخواهیم به زبان ساده و روان  و عامه فهم  توضیح دهیم به تحصیل غیر قانونی اموال دولتی یا غیر دولتی توسط کارکنان دولت یا کارمندان دولت گفته میشود.
دولت دارای اموال و دارایی هایی است که این اموال و دارایی ها در راستای حفظ اهداف و پیشبرد جامعه کاربرد دارد این اموال در جهت حفظ و به کار بستن آن در اختیار خادمین و کارکنان و کارمندان دولت قرار میگیرد اما مشاهده میشود که مع الاسف بعضی از کارکنان و کارمندان دولت این اموال را مورد استفاده شخصی یا مورد مالکیت قرار میدهند لیکن قانون گذار در جهت حفظ این اموال تدابیری را اندیشیده است و در جهت حفظ ضمانت اجرای آن اقدام به جرم انگاری ،اختلاس نموده است .
باید توجه داشت که مرتکبین جرم اختلاس معمولا از هوش و ذکاوت بالایی برخوردار هستند و این جرم و جرایم اقتصادی دیگری مانند کلاهبرداری از جمله جرایم یقه سفید محسوب میشود .
جرم اختلاس اثر بسیار بدی نسبت به جامعه دارد و باعث تزلزل در نظام اداری و نسبت به سلامت نظام اداری جامعه بسیار تاثیر گذار است .
پس توصیه میشود جهت آشنایی هر چه بهتر با این جرم تا انتها همراه وکیلوند باشید .

اختلاس چیست ؟


اختلاس همانگونه که در بالاتر توضیح داده شد به معنای برداشت غیر قانونی اموال دولتی توسط کارمند و کارکنان دولتی است .
به شخصی که اقدام به اختلاس میکند ، مختلس میگویند .
همانگونه که تمامی جرایم نیاز به سه رکن قانونی ، مادی و معنوی دارند ، جرم اختلاس نیز از این قضیه مستثنی نبوده و دارای عنصر قانونی است .
اما عنصر قانونی جرم اختلاس کجاست ؟
عنصر قانونی جرم اختلاس در ماده ۵ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری آمده است .
بر اساس ماده ۵ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری

هر یک از کارمندان و کارکنان ادارات و سازما نها یا شوراها و یا شهرداریها و موسسات و شرکتهای دولتی و یا وابسته به دولت و یا نهادهای انقلابی و دیوان محاسبات و موسساتی که به کمک مستمر دولت اداره میشوند و یا دارندگان پایه قضائی و بطور کلی قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح و مامورین به خدمات عمومی از رسمی یا غیر رسمی وجوه یا مطالبات یا حواله ها یا سهام و اسناد و اوراق بهادار و یا سایر اموال متعلق به هر یک از سازمانها و موسسات فوق الذکر و یا اشخاص را که بر حسب وظیفه به آنها سپرده شده است بنفع خود یا دیگری برداشت و تصاحب نماید مختلس محسوب و بترتیب زیر مجازات خواهد شد .
تبصره ۱- در صورتی که میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد مرتکب به ششماه تا سه سال حبس و شش ماه تا سه سال انفصال موقت و هر گاه بیش از این مبلغ باشد به دو تا ده سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی و در هر مورد علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس به جزای نقدی معادل دو برابر آن محکوم می شود .
تبصره ۲- چنانچه عمل اختلاس توام با جعل سند و نظایر آن باشد در صورتی که میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد مرتکب به ۲ تا ۵ سال حبس و یک تا ۵ سال انفصال موقت و هر گاه بیش از این مبلغ باشد به ۷ تا ده سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی و در هر دو مورد علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس به جزای نقدی معادل دو برابر آن محکوم می شود .
تبصره ۳- هر گاه مرتکب اختلاس قبل از صدور کیفر خواست تمام وجه یا مال مورد اختلاس را مسترد نماید دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می نماید و اجراء مجازات حبس را معلق ولی حکم انفصال درباره او اجراء خواهد شد.
تبصره ۴- حداقل نصاب مبالغ مذکور در جرائم اختلاس از حیث تعیین مجازات یا صلاحیت محاکم اعم از اینست که جرم دفعتا واحده یا به دفعات واقع شده و جمع مبلغ مورد اختلاس بالغ بر نصاب مزبور باشد.
تبصره ۵- هر گاه میزان اختلاس زائد برصد هزار ریال باشد، در صورت وجود دلایل کافی ، صدور قرار بازداشت موقت به مدت یکماه الزامی است و این قرار در هیچ یک از مراحل رسیدگی قابل تبدیل نخواهد بود . همچنین وزیر دستگاه می تواند پس از پایان مدت بازداشت موقت ،کارمند را تا پایان رسیدگی و تعیین تکلیف نهائی وی از خدمت تعلیق کند . به ایام تعلیق مذکور در هیچ حالت هیچگونه حقوق و مزایائی تعلق نخواهد گرفت.
تبصره ۶- در کلیه موارد مذکور در صورت وجود جهات تخفیف دادگاه مکلف به رعایت مقررات تبصره یک ماده یک از لحاظ حداقل حبس و نیز بنا به مورد حداقل انفصال موقت و یا انفصال دائم خواهد بود.

اما برای اینکه جرم اختلاس محقق شود نیاز به این است که یک سری شرایط دست به دست هم بدهند و تمام شرایط موجود باشند که در ادامه این مطلب را تحت عنوان شرایط جرم  اختلاس مورد بررسی قرار خواهیم داد .

شرایط جرم اختلاس 


برای اینکه جرم اختلاس تحقق پیدا کند و بشود مجرم را تحت عنوان اختلاس محاکمه کرد نیاز به برقراری شرایط ذیل است ؛
اولاً ؛ مرتکب باید از کارمندان و کارکنان دولت باشد ،به طور مثال اگر مرتکب از کارمندان دولت نباشد و کارمند شرکت خصوصی باشد نمیتوان از او تحت عنوان اختلاس شکایت کرد و باید تحت عنوان خیانت در امانت شکایت کرد .
ثانیاً ؛ موضوع جرم اختلاس باید در رابطه با اموال دولتی یا اموالی خصوصی که در اختیار و مورد استفاده دولت است باشد .
ثالثا ؛ اموال باید به کارمند دولتی ای که وظیفه ی آن سپردن اموال به آن بوده است سپرده شود پس اگر اموال به کارمندی که وظیفه ی آن حفظ آن اموال نبوده باشد سپرده شود جرم اختلاس به وقوع نمی‌پیوندد.
رابعاً ؛ کارمند دولت باید سو نیت داشته باشد و دارای عنصر معنوی باشد و در واقع با علم و عمد و عالمانه و عامدانه نسبت به فعل مجرمانه اقدام نماید .

مجازات مختلس و کسی که مرتکب جرم اختلاس میشود چگونه قابل تعیین است ؟
در خصوص این که مجازات مختلس چقدر و به چه میزان است باید قائل به تفکیک شویم و بگوییم که باتوجه به میزان مال مورد اختلاس مجازات آن هم متفاوت است فی المثل اگر میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد یک مجازات تعیین شده است و چنانچه از پنجاه هزار ریال بیشتر باشد ، مجازات هم افزایش می یابد .
که برای مشاهده مجازات مختلس باید به تبصره ۱ و ۲ ماده ۵ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری نگاهی بیندازیم ؛

تبصره ۱- در صورتی که میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد مرتکب به ششماه تا سه سال حبس و شش ماه تا سه سال انفصال موقت و هر گاه بیش از این مبلغ باشد به دو تا ده سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی و در هر مورد علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس به جزای نقدی معادل دو برابر آن محکوم می شود .
تبصره ۲- چنانچه عمل اختلاس توام با جعل سند و نظایر آن باشد در صورتی که میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد مرتکب به ۲ تا ۵ سال حبس و یک تا ۵ سال انفصال موقت و هر گاه بیش از این مبلغ باشد به ۷ تا ده سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی و در هر دو مورد علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس به جزای نقدی معادل دو برابر آن محکوم می شود .


جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد اختلاس و مجازات آن میتوانید به وکلا و مشاوران و کارشناسان حقوقی سایت وکیلوند اولین استارتاپ حقوقی ایران جهت انجام مشاوره تلفنی یا به صورت حضوری مراجعه نمایید .

۵ / 4.25 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!
مشاوره رایگان با وکیل