تهمت و افترا چیست ؟

 

⬅️تهمت و افترا به این معنی است که شخصی جرمی را به دیگری نسبت دهد بدون اینکه بتواند آن جرم را ثابت کند .
فرض کنید شخصی می‌رود علیه شخص دیگری شکواییه ای مبنی بر توهین ،تهدید ،سرقت یا هر موردی دیگر تنظیم میکند و در نهایت قرار منع تعقیب به علت فقدان ادله صادر و قرار صادره نیز قطعی میشود یا اینکه  حکم برائت متهم صادر میشود ،در این موارد طرف دیگر شکواییه یعنی مشتکی عنه بعد از قطعیت رای صادره که به نفع او صادر شده است میتواند با وجود شرایطی که بیان خواهیم کرد تحت عنوان افترا از چنین شخصی شکایت کند یا به قول معروف اعاده حیثیت کند ،
اما برای اعاده حیثیت و شکایت افترا نباید عجله کرد ،بلکه باید منتظر قطعی شدن رای صادره شد ،بابد منتظر شود که رای به نفع او قطعی شود.


✍️ روشهای تهمت و افترا 

⬅️ تهمت و افترا به دو روش کلی ممکن است اتفاق بیفتد ؛
۱_تهمت و افترا به صورت قولی و زبانی 
۲_ تهمت و افترا به صورت فعلی 

در ادامه به بررسی این روشها خواهیم پرداخت پس در ادامه همراه گروه وکلا و مشاوران و کارشناسان حقوقی سایت وکیلوند اولین استارتاپ حقوقی ایران بمانید ؛

✍️ تهمت و افترای فعلی و قولی 

⬅️ افترا فعلی تهمتی است که تهمت‌زننده برای متهم کردن افراد، وسایل و ادوات جرم را به نوعی به شخص منتسب کند یا در منزل یا در جیب یا در وسایلی که مربوط به آن شخص است، قرار دهد. ماده 697 بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی در این زمینه می‌گوید: «هر کس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه و جراید یا نطق در مجامع یا به هر وسیله دیگر به کسی امری را صریحا نسبت دهد یا آنها را منتشر کند که مطابق قانون آن امر جرم محسوب می‌شود و نتواند صحت آن اسناد را ثابت کند، جز در مواردی که موجب حد است، به یک ماه تا یک سال حبس و تا 74 ضربه شلاق یا یکی از آنها حسب مورد محکوم خواهد شد.»

و بر اساس ماده 699 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات «هرکس عالما عامدا به قصد متهم کردن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او می‌‌شود، بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به او است، بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به اوقلمداد کند و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب شود، پس از صدور قرار منع تعقیب یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از 6 ماه تا سه سال یا تا 74 ضربه شلاق محکوم می‌شود.»

پس در مجموع دو نوع افترا وجود دارد افترای قولی موضوع ماده ۶۹۷ و افترای عملی موضوع ماده ۶۹۹ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات .

✍️ شرط وجود وصف علالمانه و عامدانه بودن تهمت و افترا 

⬅️ اما شرط مهمی که در هریک از انواع افترا لازم است که وجود داشته باشد عالمانه و عامدانه بودن فعل مفتری (افترا زننده ) است ،به طور مثال عمل مفتری جهت شوخی یا از روی غفلت نباشد بلکه کاملا عمد وجود داشته باشد برای این عمل نه اینکه سهوا باشد .
برای تحقق جرم افترای عملی باید سوء نیت وجود داشته باشد و مرتکب با توجه به ماده 699 عمل خود را عالماً عامداً به قصد متهم کردن دیگری انجام دهد. این تصریح دارای چند نکته است:

✓مرتکب در انجام کار خود عامد و قاصد باشد و تحت تأثیر مشروبات الکلی، بیهوشی و مواردی از این قبیل قرار نگرفته باشد.

✓با توجه به اینکه قید عالماً آورده شده است، مرتکب باید از ماهیت اتهام‌آور اشیا و ادوات و … آگاه باشد.

✓مرتکب باید دارای سوء نیت خاص بوده، یعنی قصد وی متهم کردن دیگری باشد.


✍️ اگر جرم افترا ثابت شود مجازات مفتری (افترا زننده )چیست ؟

⬅️ چنانچه جرم افترا اثبات شود و در واقع مفتری نتواند نسبت داده‌شده را اثبات کند، قانون برای مفتری کیفر پیش‌بینی کرده است. مواد 697 و 699 قانون مجازات اسلامی در افترای قولی ـ به جز در موارد تهمت‌های ناموسی که موجب حد است – برای مفتری حبس از یک ماه تا یک سال یا تا 74 ضربه شلاق پیش‌بینی کرده است. کیفر افترای فعلی نیز حبس از 6 ماه تا 3 سال یا تا 74 ضربه شلاق است.


✍️ اگر کسی از روی عصبانیت دیگری را دزد یا کلاهبردار یا جانی خطاب کند ،کدام جرم به وقوع می‌پیوندد ؟آیا مرتکب تهمت و افترا شده است ؟

⬅️ اگر کسی از روی عصبانیت و ناراحتی به دیگری بگوید «دزد» یا «کلاهبردار» موضوع توهین است؛ نه افترا.

یکی از شرایط افترا صراحت در  انتساب است ؛

این مورد بدین معنا است که مرتکب باید امری را صریحاً نسبت دهد که مطابق قانون آن امر جرم محسوب می‌شود. لازم نیست که مرتکب مشخصات دقیقی از جرم بیان کند بلکه وقتی به طور صریح بگوید «فلانی دزدی کرده یا مرتکب قتل شده است» کفایت می‌کند. اما به کار بردن کلمات و واژه‌های عامی از قبیل جانی، بزهکار و غیره برای تحقق جرم افترا کافی نیست بلکه ممکن است موجب تحقق جرم توهین شود.

✍️ شرایط تحقق جرم  تهمت و افترا 

برای تحقق جرم تهمت و افترا شرایطی لازم است از قبیل  موارد ذیل ؛

✓مفتری جرمی را به صورت صریح و واضح به دیگری نسبت دهد.

✓آن جرم امری پوچ و واهی بوده، یعنی ساخته تخیلات ذهن شاکی باشد.

✓مفتری با انگیزه ضرر زدن و هتک حیثیت آن جرم را به غیر نسبت دهد.

✓ نسبت‌دهنده (شاکی) نتواند درستی موضوعی را که به دیگری نسبت داده است، در مرجع قضایی صلاحیت‌دار به اثبات برساند.

در ادامه بحث نمونه شکواییه ای برای مخاطبان محترم سایت وکیلوند اولین استارتاپ حقوقی ایران در نظر گرفته شده است .




شکوائیه افترا 

شاکی …………………. به نشانی ……………………………………………………………………………

مشتکی‌عنه ………… به نشانی ……………………………………………………………………………

تاریخ وقوع جرم ……………… محل وقوع جرم ………………………………………………………

 

موضوع: افترا و هتک حرمت

 

در تاریخ……………. آقای/آقایان……. خانم/خانم‌ها…….. فرزند…………. به نشانی…….. در شمارۀ………….. مورخ…………. روزنامۀ…………/ طی کپی مصدق اعلامیۀ پیوست تقدیمی/ طی سخنرانی مورخ …………. در…………………../ طی شکوائیۀ واهی که با صدور رأی نهایی شمارۀ ……….. مورخ ………… از سوی شعبۀ …………………. به منع تعقیب اینجانب منجر شده است، تهمت و افترائی را به اینجانب نسبت داده و از اثبات آن عاجز مانده‌اند، فلذا با تقدیم این شکوائیه و با عنایت به ادلۀ اینجانب که عبارت از استشهادیه/ و شهادت شهود می‌باشد، تعقیب و مجازات نامبرده/ نامبردگان به اتهام افترا و هتک حرمت به استناد ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی مورد استدعاست.

 

با تشکر و سپاس فراوان



پسمه تعالی

شاکی :  خانم فرشته .... به نشانی : تهران.خیابان پونک ......... .

مشتکی عنه :  آقای فریدون ..... به نشانی : تهران. خیابان پونک .........

موضوع جرم : افترا و اشاعه فحشاء وفق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی و تبصره ذیل آن

محل وقوع جرم : پونک - سردار جنگل 

تاریخ وقوع جرم : به کررات در طی ۵ سال گذشته و به خصوص در دو ماه اخیر

دلایل : شهادت شهود و اظهارات مطلعین و صورتجلسات موجود دز شعبه یک بازپرسی همین دادسرا تحت کلاسه ....
‏دادستان عمومی شهرستان تهران

با سلام و تقدیم احترام

به استحضار م رساند آقای فریدون .... که در واقع شوهر قانونی موکل خانم فرشته  ..... می باشد با استفاده از دادنامه ای که در اختیار دارد اقدام به بی آبرو کردن موکل و هتک حیثیت ایشان و به عمد نسبت دادن موضوع مطروح در دادنامه در بین دوستان؛ آشنایان و خانواده موکل نموده است. از آنجا که طبق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی و تبصره ذیل آن نسبت دادن هرگونه امری که مصداق اشاعه فحشاء مي باشد جرم محسوب می گردد: از آن مقام محترم تقاضای رسیدگی و انجام تحقیقات مقتضی مورد استدعاست.


✍️ نمونه آرای دادگاه در مورد تهمت و افترا 

خصوص اتهام آقای فریدون .... مبنی بر ایراد ضرب و جرح عمدی نسبت به آقای وحید ..... و فحاشی و افتراء نسبت به خانم فرشته ..... و تهدید با چاقو نسبت به هر دو شاکی مذکور با عنایت به مفاد کیفرخواست صادره از دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ی پنج تهران. اظهارات شهود، گواهی صادره از پزشکی قانونی و سایر قراین و اسمارات موجود در پرونده توجه اتهام به وی محرز است. لذا دادگاه مستنداً به مواد 295، 297، 302،304، 367، 44، 485، 495، 496، 608 و 697 (تبصره ی آن). ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی و با رعایت بند ۲ ماده ی ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت مشارالیه را به پرداخت جمعا هشتاد و پنج صدم (۰/۸۵) درصد دیه کامل بابت تورم خفیف چانه. کبودی سمت راست گردن و خراشیدگی حارصه مج دست چپ در حق آقای وحید ...... به جهت توهین به پرداخت مبلغ پانصد هزار ریال جزای نقدی به لحاظ افتراء به پرداخت مبلغ دو میلیون ریال جزای نقدی و به دلیل تهدید با چاقو به تحمل شش ماه حبس و چهل ضربه شلاق تعزبری محکوم می نماید. لیکن به لحاظ مسن بودن متهم و نامتناسب بودن حبس و شلاق. این مجازات ها را (حبس و شلاق را) به پرداخت مبلغ جمعا ده میلیون ریال جزای نقدی در حق صندوق دولت تبدیل و تخفیف می نماید. راجع به اتهام دیگر وی دایر بر ایراد جرح عمدی نسبت به خانم فرشته .. و تخریب لوازم وی به لحاظ اینکه ادله اثباتی کافی برای احراز وقوع این جرایم در پرونده ملاحظه نمی شود و وسایل تخریب شده نیز متعلق به خود شاکی بوده است با استناد به اصل 37 قانون اساسی حکم برائت صادر و اعلام می گردد رای صادره حضوری و ظرف مدت 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر استان تهران می باشد.

دادرسی شعبه 1163 دادگاه عمومی جزایی تهران


نمونه رای بدوی در عدم پذیرش توهین و افترا توسط وکیل دادگستری

در خصوص اتهام آقای م.ر. فرزند س. مبنی بر تهمت و افتراء نسبت به آقای الف.الف.؛ به این شرح که در دعوی خیانت در امانت که بین شاکی و آقای الف.ذ. مطرح بوده متهم به عنوان وکیل آقای الف.ذ. طی لایحه شماره ۴۰۱۲۱۱-۲۷/۰۸/۹۲ که به شعبه ۱۰۵ دادگاه کیفری دو ارائه نموده است در صفحات ۵ و ۶ و ۷ و ۸ صراحتاً جعل در اوراق و مدارک پرونده را به شاکی نسبت داده و مدعی شده که برگ گواه جعل و در پرونده قرار داده شده است.

با عنایت به این‌که این موضوع دارای عنوان جزایی خاص می‌باشد و مستلزم طرح و اثبات است و عدم اقدام جهت اثبات تهمت و افتراء محسوب می‌شود و این امر فارغ از طرح دفاع و وظیفه قانونی وکیل است و اگرچه این موضوع برای همه اصحاب دعوی لازم‌الرعایه است و در همه جلسات رسیدگی دادگاه به طرفین و وکلای آن‌ها قانوناً گوشزد می‌کند که (مواظب اظهارات خود باشند) اما از متهم که خود وکیل دادگستری می‌باشد بیشتر انتظار است که در به کار بردن جملات و کلمات و دفاعیات خود دقت نماید.
اگر مجبور به طرح و اعلام ادعایی دارای وصف جزایی باشد باید از طریق قانونی عمل نماید و با عنایت به منطوق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ و با توجه به عدم طرح شکایت مستقل از سوی متهم جهت اثبات موضوع به نظر اتهام وی محرز و مسلم است و مستنداً به ماده فوق و رعایت بند دو ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین محکوم به پرداخت دو میلیون ریال جزای نقدی می‌گردد.
این رأی حضوری ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران می‌باشد.

رئیس شعبه ۳۴ مأمور به شعبه ۱۰۵ دادگاه کیفری دو


رای دادگاه تجدید نظر در رد اتهام توهین و افترا نسبت به وکیل

در این پرونده آقای م.ر. و هم‌چنین آقای م.م. به وکالت از آقای الف.الف. به طرفیت یکدیگر از دادنامه شماره ۳۷۳ مورخ ۲۹/۰۴/۹۳ شعبه ۱۰۵ دادگاه کیفری دو در مهلت مقرر قانونی تجدیدنظرخواهی نمودند که به موجب دادنامه مذکور آقای م.ر. به اتهام تهمت و افتراء حسب مواد استنادی در دادنامه به پرداخت دو میلیون ریال جزای نقدی محکوم شده است و محکوم‌علیه نسبت به محکومیت خویش و شاکی خصوصی نسبت به عدم تناسب مجازات به رأی اعتراض نمودن.

اینک با توجه به محتویات پرونده و تحقیقات معموله و مفاد لوایح تجدیدنظرخواهی نظر به این‌که اقدامات آقای م.ر. در مقام وکالت و به منظور دفاع از حقوق موکل بوده است و لاغیر و به قصد تهمت و افتراء نبوده است سوءنیت وی احراز نمی‌شود و اعتراض وی وارد است.
دادنامه تجدیدنظرخواسته درخور نقض می‌باشد و دادگاه به استناد بند یک از ردیف ب از ماده ۴۳۴ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب ۹۲ دادنامه تجدیدنظرخواسته را نقض و به استناد ماده ۴ قانون مذکور آقای م.ر. را از اتهام تهمت و افتراء تبرئه می‌نماید. این رأی قطعی است.

رئیس شعبه ۴۱ دادگاه تجدیدنظر استان تهران ـ مستشار دادگاه


✍️ جهت اخذ اطلاعات تکمیلی شما مخاطبان و کاربران گرامی ،میتوانید به وکلا و مشاوران و کارشناسان حقوقی سایت وکیلوند اولین استارتاپ حقوقی ایران از طریق طرح سوال یا به صورت رزرو تلفنی مراجعه نمایید .

۵ / 4.17 (از مجموع 3 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!
مشاوره رایگان با وکیل