حقوق زن بعد از فوت شوهر چیست؟

ممکن است برخی تصور کنند در صورتی که مرد فوت کند، حقوق زن بعد از مرگ همسر از بین می رود و به لحاظ حقوقی قابل دریافت نمی باشد، اما این تصور اشتباه است و حقوق زن بعد از فوت شوهر باقی می ماند، حقوق زن بعد از فوت شوهر شامل مواردی می باشد که عبارتند از: نفقه، سهم الارث، مهریه، اجرت المثل و حقوق یا مستمری زن بعد از فوت شوهر.
ماده 1102 قانون مدنی: « همین که نکاح بطور صحت واقع شد، روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می شود. »

در صورتی که نکاح با کلیه شرایط معتبره شرعی و قانونی واقع شود، به محض وقوع عقد:
الف) رابطه زوجیت بین طرفین ایجاد میگردد. 
ب) حقوق و تکالیف متقابل میان زوجین برقرار میشود.
یک دسته حقوق براي شوهر مقرر شده که زن مکلف به رعایت آنهاست. مانند حق ریاست زوج در خانواده که زن موظف به اطاعت و تبعیت از شوهر است. دسته دیگر حقوقی است که براي زن قرار داده شده و شوهر متقابلا موظف به انجام آنها است. مانند حق نفقه و مضاجعت. دسته سوم وظایفی است که هر دو مشترکا موظف به انجام و رعایت آن می باشند. مانند سعی در تشیید و تقویت مبانی خانواده و حسن معاشرت و امثال آن.
اما سؤال مهمی که ممکن است مطرح شود این است که در صورت فوت مرد حقوق مالی زن چیست و آیا زن پس از فوت شوهر باز هم می‌تواند از حقوق قانونی خود اعم از نفقه، اجرت المثل و مهریه و ... استفاده کند؟! اما حقوق زن بعد از فوت شوهر چیست؟
برای پاسخ به سوال بالا، موضوعاتی مانند: نفقه زن بعد از فوت شوهر، مهریه زن بعد از فوت شوهر، اجرت المثل زن بعد از فوت شوهر و سهم الارث زن بعد از فوت شوهر و حقوق یا مستمری زن بعد از فوت شوهر را بررسی خواهیم کرد.

نفقه زن بعد از فوت شوهر

یکی از حقوق مالی زن پس از فوت شوهر نفقه است. میدانیم که دو شرط در تحقق نفقه برای زن وجود دارد:
1. زن و مرد به عقد دائم یکدیگر درآمده باشند.(زیرا اصولا در ازدواج موقت مرد الزامی به پرداخت نفقه به زوجه ندارد)
2. زن از همسر خود تمکین کند.

حال سوال اینجاست که در صورت فوت شوهر آیا نفقه به زن تعلق میگیرد یا خیر؟
در 2 مورد پرداخت نفقه زنی که همسرش فوت کرده است امکان پذیر است:
1. از آنجا که زن بعد از فوت همسرش موظف است عده وفات نگه دارد بنابراین مستحق نفقه نیز خواهد بود. مدت عده وفات چهار ماه و ده روز است که در این زمان زن می تواند دادخواست مطالبه نفقه بعد از فوت شوهر بدهد.
2. زن میتواند نفقه گذشته خود را نیز مطالبه کند، بنابراین چنانچه زن از همسر خود تمکین کرده باشد منتها نفقه ای دریافت نکرده، میتواند بابت نفقه گذشته خود نیز اقدام کند که این نفقه از اموال شوهر پرداخت شود.

مهریه زن بعد از فوت شوهر

یکی دیگر از حقوق مالی زن پس از فوت شوهر مهریه زن است. برخی ممکن است تصور کنند که در صورت فوت شوهر، زن دیگر نمی تواند مهریه خود
را دریافت کند. اما این مطلب صحیح نیست. به دلیل آنکه مهریه زن بعد از فوت شوهر از دیون مرد در زمان حیات می باشد و پرداخت نشده است و بر اساس قانون مدنی، پس از مرگش اگر مالى از او باقى بماند، مهریه زن از اموال او پرداخت می شود.

چگونگی نحوه دریافت مهریه زن و نحوه اقامه دعوی در مراجع ذیصلاح قضایی:
بر اساس قانون مدنی، وقتی انسان فوت کند ابتدا باید بدهی مالی او تسویه شود و سپس اگر چیزی باقی بماند، بر اساس قواعد ارث میان ورثه او تقسیم می شود. بنابراین، اگر مردی در حالی که مهریه همسرش را پرداخت نکرده و فوت کند، زن می تواند در دادگاه خانواده با ارائه دادخواست، مهریه اش را مطالبه نماید؛ هر چند تقسیم ترکه متوفی انجام شده است. در این صورت، دادخواست مطالبه مهریه باید از طرف ورثه متوفی ایجاد شود. در مواردی هم که مهریه زن پول نقد یا وجه رایج باشد، تاریخ فوت مبنای محاسبه است و همسر بر اساس شاخص سال فوت شوهر مهریه را دریافت می کند. نکته مهمی که در رابطه با مهریه زن پس از فوت شوهر وجود دارد، اول آنکه مهریه زن جز دیون ممتازه به حساب می آید،دوم آنکه مهریه زن جدا از ارثی است که به او داده شده است. 

اجرت المثل زن بعد از فوت شوهر

از دیگر حقوق مالی زن پس از فوت شوهر اجرت المثل زن است. همانطور که حق مهریه زن بعد از فوت شوهر باقی می ماند، حق اجرت المثل وی نیز بعد از فوت شوهر قابل دریافت می باشد. در صورت فوت شوهر میزان اجرت المثل زن مبلغ خاصی ندارد. این میزان با توجه به شاخص های تعریف شده توسط کارشناس دادگاه محاسبه می شود و قاضی بر آن اساس حکم صادر می کند. 
شرایط دریافت اجرت المثل توسط زن در صورت فوت ‎شوهر را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:
‎اولا در دوران زندگی مشترک، زن کارهایی را انجام داده باشد که به لحاظ شرعی و قانونی به انجام آن موظف نبوده است. با این توضیح که زن فقط موظف به تمکین و حسن معاشرت با شوهر است . لذا موظف نیست خانه داری کند.
ثانیا اینکه زن این امور را باید به دستور شوهر انجام داده باشد نه به میل خود زن. البته همین که مرد از همسرش توقع داشته باشد این کارها را انجام بدهد ولی مستقیم به او تکلیف نکرده باشد کافی است تا بگوییم به دستور شوهر کارها انجام شده است.
ثالثا زن، کارهای انجام شده را به قصد رایگان بودن انجام نداده باشد. در این رابطه دادگاه ها نظرات متفاوتی دارند.
زن دادخواست اجرت المثل ایام زوجیت را باید به طرفیت ورثه شوهر متوفی تنظیم کند، که این دادخواست در صلاحیت دادگاه خانواده می باشد.

سهم الارث زن بعد از فوت شوهر

از جمله حقوق مالی زن پس از فوت شوهر سهم الارث زن است. سهم الارث زن از شوهر نکته مهمی است که بسیار مورد سوال است. باید دانست در موضوع ارث تنها زن نیست که از شوهر خود ارث می برد. بلکه مرد نیز از همسرخود ارث خواهد برد. اما ارث زن و شوهر مشروط به عقد ازدواج میان آنان است. باید پذیرفت ارث یکی از موضوعاتی است که در آن اختلاف هایی میان فقها و حقوقدانان و حتی مردم وجود دارد. با فوت همسر، موضوع سهم زن از ارث شوهر عینیت پیدا می کند. اما موضوع زمانی پیچیده تر می شود که وراث از یک نفر بیشتر هستند. گاه تعداد وراث به ده ها نفر می رسد. یعنی زن، و فرزندان (دختر و پسر) و اگر هر یک از فرزندان متوفی فوت کرده باشند فرزندان دختر یا پسر آنها نیز شامل ورثه خواهند شد. اگر شوهر فرزند یا نوه داشته باشد، سهم الارث زن بعد از فوت شوهر فقط به اندازه یک هشتم اموال خواهد بود، اما اگر فرزند و نوه نداشته باشد سهم الارث زن بعد از فوت شوهر یک چهارم اموال می باشد.

حقوق یا مستمری زن بعد از فوت شوهر:

بر اساس ماده ۴۸ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
1. در صورت فوت شوهر، زن دائم او از حقوق و مستمری او برخوردار می باشد و ازدواج مجدد زن مانع دریافت حقوق همسر نخواهد بود. در صورت فوت همسر دوم و تعلق حقوق به زن در اثر فوت همسر دوم، بیشترین مستمری ملاک عمل است.
2. اگر شوهر فوت شده چند همسر داشته باشد، حقوق یا مستمری به تساوی میان آنها و سایر وراث قانونی تقسیم می شود.
3. دریافت حقوق بازنشستگی یا از کارافتادگی زن، مانع دریافت مستمری همسر فوت شده او نمی شود.

۵ / 5 (از مجموع 1 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

سوال حقوقی