01 شهریور 1401
5

خلع ید چیست؟ از مهم ترین تفاوت دعاوی خلع ید و تصرف عدوانی که باید بدانید

خلع ید چیست؟ از مهم ترین تفاوت دعاوی خلع ید و تصرف عدوانی که باید بدانید

خلع ید چیست؟خلع ید و تخلیه

یکی از مباحثی که بسیاری از مالکان جهت احقاق حق خود به وکلا مراجعه می‌کنند دعاوی خلع ید است.‌ این دعاوی اغلب با تخلیه ید و تصرف عدوانی اشتباه گرفته می‌شود و امکان سردرگمی فرد هنگام طرح شکایت وجود دارد. با توجه به همین موضوع بهتر است با مسئله خلع ید و تفاوت آن با دیگر دعاوی به صورت کامل آشنا شده تا بتوانیم در پرونده‌های مختلف آن‌ها را از یکدیگر تفکیک نماییم. 

تصویر مشاوره حقوقی آنلاین وکیل وند

مفهوم خلع ید

یکی از سوالاتی که ممکن است ذهن را درگیر کند مفهوم خلع ید است؛ زیرا این واژه در قانون مدنی نیز ذکر نشده است اما در ماده ۳۰۸ به شرح «غصب استیلاء بر حق غیر است به نحو عدوان اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در حکم غصب است.» خلع ید تصرف غاصبانه معرفی شده است. به بیان دیگر دعاوی خلع ید زمانی مطرح می‌شود که فردی به صورت غیر قانونی اموال غیرمنقول (زمین، خانه، باغ و ...) فرد دیگری را تصرف کرده و مالک نیز تصمیم به برگرداندن اموال خود بگیرد. 

ارکان دعوی خلع ید

برای اینکه یک دعوی در دادگاه بررسی شده و در مورد آن رأی صادر شود نیاز است ارکان قانونی آن وجود داشته باشد. در همین راستا دادگاه نیز زمانی رأی خلع ید صادر می‌کند که شرایط قانونی آن احراز شده و ثابت شود.

ارکان دعوی خلع ید شامل:

  • غیرمنقول بودن مال: غیرمنقول بودن مال تصرف شده از ارکان اولیه برای اقامه دعوی خلع ید است. تعریف اموال غیرمنقول در مواد 12 تا 18 قانون مدنی ذکر شده و به صورت کلی به اموالی اطلاق می‌شود که نقل آن‌ها سبب خرابی و خسارت خواهد شد. 
  • مالکیت خواهان: یکی از مهم‌ترین ارکان دعوی خلع ید، مالکیت خواهان است که باید این ادعا را توسط سند رسمی به دادگاه اثبات نماید. در نتیجه اگر فرد برای مال غیرمنقول خود سندی نداشته یا سند عادی داشته باشد باید پس از اقامه دعوی و دریافت حکم مالکیت، اقدام به تنظیم درخواست خلع ید نماید. 
  • تسلط بر مال توسط مدعی‌علیه: برای اینکه بتوان بر علیه فردی جهت خلع ید اقامه دعوی نمود باید ثابت کرد که او به صورت عرفی مال را تصرف کرده و به آن استیلا پیدا کرده است.
  • تصرف به صورت عدوانی: تصرفی که در مال غیرمنقول انجام شده است باید به صورت عدوانی و با قهر و غلبه و همچنین بدون رضایت مالک انجام شده باشد. اگر متصرف بتواند اثبات کند که تصرف او با اماره قانونی انجام شده دعوی خلع ید باطل خواهد شد.

تفاوت دعوی خلع ید و تخلیه ید

دعوی خلع ید و تخلیه ید به دلیل شباهت میان آن‌ها اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند. این دو مسئله علاوه بر شباهت‌هایی که دارد تفاوت‌هایی نیز داراست که امکان تشخیص آن‌ها از یکدیگر را راحت‌تر خواهد کرد. 

از تفاوت‌های دعوی خلع ید و تخلیه ید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. مبنای اصلی این دو دعوی یکی از موارد تفاوت میان آن‌ها است. در دعوی خلع ید می‌توان گفت مبنای اصلی، تصرف غاصبانه مدعی‌علیه است اما تخلیه ید بر مبنای قرارداد بین طرفین مطرح خواهد شد. به عنوان مثال اگر فردی مال غیرمنقول دیگری را به صورت غیرقانونی تصرف کند می‌توان دعوی خلع ید را بر علیه او تنظیم نمود اما اگر قرارداد اجاره خاتمه یابد و تخلیه توسط مستأجر صورت نگیرد باید دعوی تخلیه ید صادر شود.
  2. مرجع رسیدگی این دو دعوی نیز با یکدیگر متفاوت است یعنی دعاوی خلع ید در مراجع حقوقی مطرح می‌شود اما تخلیه ید منحصرا در شوراهای حل اختلاف بررسی شده و رأی صادر خواهد شد.
  3. سومین تفاوت دعاوی خلع و تخلیه ید دسته‌بندی آن‌هاست به این صورت که دعاوی خلع ید در دسته‌بندی دعاوی مالی قرار می‌گیرد اما تخلیه ید جزء دعاوی غیرمالی است. هزینه‌های پروسه آن‌ها نیز با توجه به همین مورد بررسی و محاسبه می‌شود.
  4. همانطور که به آن اشاره کردیم دعوی خلع ید فقط در مورد اموال غیرمنقول مطرح می‌شود اما تخلیه ید برای اموال منقول نیز مطرح می‌شود. طبق ماده 19 قانون مدنی اموال منقول به اشیائی اطلاق می‌شود که حمل آن‌ها از محلی به محل دیگر امکان‌پذیر بوده البته به شرط اینکه به خود اشیاء و محل قرارگیری آن‌ها آسیبی وارد نشود.

تفاوت خلع ید و تصرف عدوانی

از دیگر مواردی که هنگام تنظیم دادخواست خلع ید ممکن است فرد را به اشتباه بیندازد مسئله تصرف عدوانی می‌باشد. اما در این مورد نیز می‌توان با بررسی تفاوت‌ها از بروز اشتباهات احتمالی جلوگیری نمود.

از تفاوت‌های مهم خلع ید و تصرف عدوانی باید به:

  1. در خلع ید باید تشریفات دادرسی به صورت کامل رعایت شود اما رعایت این تشریفات در دعاوی تصرف عدوانی نیازی نخواهد بود و رسیدگی خارج از نوبت نیز انجام می‌شود.
  2. تنها مالک یا نماینده قانونی وی حق طرح دعوی خلع ید را دارا است در حالیکه برای تنظیم دادخواست دعوی تصرف عدوانی نیازی نیست فرد حتما مالک موضوع دعوا باشد بلکه می‌تواند تنها با اثبات سابقه تصرف خود به تصرف فعلی طرح دعوی نماید.
  3. دعاوی خلع ید فقط به صورت حقوقی قابل طرح بوده و در مراجع حقوقی نیز بررسی می‌شود اما تصرف عدوانی به شکل حقوقی و کیفری قابلیت بررسی دارد.
  4. درخواست اجرا در خلع ید پس از قطعی شدن رأی امکان‌پذیر است و قبل از آن هیچ اقدامی انجام نخواهد شد. در تصرف عدوانی، حکم نیازی به قطعی شدن نخواهد داشت و بلافاصله قابلیت اجرا دارد.
  5. از دیگر تفاوت‌های مهم خلع ید و تصرف عدوانی هزینه دادرسی آن‌ها است. باید گفت این هزینه در دعاوی خلع ید بر اساس اموال غیرمنقول، مالی بوده اما هزینه دادرسی در تصرف عدوانی متناسب با دعاوی غیرمالی محاسبه خواهد شد.

سخن آخر

یکی از دعاوی مطرح شده در محاکم حقوقی که امکان شکایت کیفری در آن وجود ندارد خلع ید است. به عبارت ساده‌تر خلع ید زمانی مطرح می‌شود که فردی اموال غیرمنقول دیگری را بدون رضایت وی و به صورت غاصبانه تصرف کرده و مالک درخواست بازگشت اموال را داراست. این دعوی اغلب با تخلیه ید و تصرف عدوانی اشتباه گرفته می‌شود و ما در این مقاله اقدام به بررسی تفاوت‌های میان آن‌ها کردیم تا امکان تشخیص آن‌ها فراهم باشد.

لطفا کمی صبر کنید
سوالات متداول
خلع ید و تخلیه خلع ید چقدر زمان میبرد نمونه دادخواست تخلیه ید ماده قانونی خلع ید خواندگان دعوی خلع ید مشاعی ارکان دعوای تخلیه ید تخلیه ید مشاعی جلوگیری از حکم خلع ید خلع ید مشاعی چیست نمونه دادخواست خلع ید تفاوت خلع ید و تصرف عدوانی هزینه اجرای حکم خلع ید رای وحدت رویه خلع ید مشاعی خلع ید و اثبات مالکیت خلع ید چیست؟ مدارک لازم برای خلع ید خلع ید ملک ورثه ای اجرای حکم خلع ید توسط کلانتری خلع ید ملک مشاع کارشناسی خلع ید دادخواست خلع ید ملک دادخواست تخلیه ید مستاجر خلع ید مستاجر توسط مالک جدید دعوای تخلیه در صلاحیت کجاست تفاوت خلع ید با تخلیه ید اثبات مالکیت و خلع ید دعوای خلع ید در صلاحیت کجاست نمونه رای خلع ید مشاعی رای وحدت رویه 672 خلع ید مقاله خلع ید مشاعی دفاع در دعوی خلع ید مشاعی تفسیر رای وحدت رویه ۶۷۲ مدارک لازم برای خلع ید مشاعی نمونه دادخواست خلع ید و دستور موقت نمونه دادخواست خلع ید مشاعی و اجرت المثل ایام تصرف نمونه دادخواست خلع ید مشاعی خلع ید مشاعی و دستور فروش خلع ید مشاعی و مطالبه اجرت المثل موانع اجرای حکم خلع ید حکم خلع ید چگونه اجرا میشود رای وحدت رویه خلع ید فرع بر مالکیت تقویم خواسته در دعوای خلع ید دعوای خلع ید علیه مستاجر تخلیه ید مالی است یا غیر مالی فرق دستور تخلیه با حکم تخلیه نمونه دادخواست تخلیه ید از عین مستاجره نمونه حکم تخلیه منزل مسکونی نمونه دادخواست تخلیه ملک خریداری شده نمونه دادخواست خلع ید و اجرت المثل نمونه دادخواست تخلیه ید مشاعی مراحل دادخواست خلع ید تخلیه ید مستاجر خلع ید زمین کشاورزی
سوالات مربوطه اخیر
15 بهمن 1401
لیلا-اردستانی-رستمی
لیلا اردستانی رستمی وکیل پایه یک دادگستری
الزام به تمکین و پرداخت نفقه

با سلام و خسته نباشید
همسر اینجانب در مورخه ۷ آذر ۱۴۰۰ ترک منزل نموده و ۲ دی ۱۴۰۰ درخواست نفقه نموده‌اند
اینجانب در تاریخ ۲۱ آذر اظهار نامه درخواست بازگشت به منزل و در ۱۴ دی ۱۴۰۰...

15 بهمن 1401
لیلا-اردستانی-رستمی
لیلا اردستانی رستمی وکیل پایه یک دادگستری
عقد معاوضه و ایجاد مشکل در مورد تحویل یکی از عوضین

باسلام و خداقوت بنده املاک هستم قرارداد معاوضه ای رو بافرمت های معمولی دردسترس بین دونفر نوشتیم که یک ملک تجاری با چند پلاک زمین روستایی و دوباغ ویلا قرار برمعاوضه شد در قرارداد او...

15 بهمن 1401
حسین-امامی
حسین امامی کارشناس حقوقی
مرور زمان در جرم مذکور چقدر است؟

مرور زمان در جرایم بازداشت غیر قانونی و حبس غیرقانونی چند سال است؟

15 بهمن 1401
مریم-محمدی
مریم محمدی وکیل پایه یک دادگستری
انفساخ وکالت با فوت یکی از طرفین

با سلام.خسته نباشید.من امتیاز آپارتمانی را بصورت وکالتی از نفر دوم خریدم.تعاونی میگه همه چی بنام عضو اصلی باقی میمونه.و عضو اصلی باید بیاد وکالت بده تا برگ سهام بنام من بشه.اما عضو...

15 بهمن 1401
مریم-محمدی
مریم محمدی وکیل پایه یک دادگستری
حذف شرط سن شرکت در آزمون استخدامی

با سلام . بنده در یک آزمون استخدامی یکی از بانک های دولتی شرکت کردم که در حال حاضر در مرحله طب کار هستم . بنده حدود سه ماه سنم از حداکثر سن شرایط آزمون بیشتر بود که برای رفع این...

تضیمن کیفیت
تضمین کیفیت
بازگشت پول
بازگشت پول
وکلای برگزیده
وکلای برگزیده
24hours
مشاوره 24 ساعته
همراه وکیل‌وند
لینک‌های مفید
ارتباط با ما

تهران ،خیابان مطهری ،خیابان علی اکبری ، ساختمان پارسا واحد 10

پشتیبانی : 02191029120

پشتیبانی از شنبه تا پنجشنبه ساعت 9 الی 17

شبکه های اجتماعی :

طراحی و پشتیبانی شرکت آینده باور تیدا