زیان از حوادث رانندگی! | مقصر در تصادفات رانندگی

پیش از آنکه به موضوع اصلی بپردازیم، به تعریف شخص ثالث از نظر قانون‌گذار خواهیم پرداخت. بر اساس ماده ۱ قانون بیمه اجباری خسارات وارد آمده بر اشخاص ثالث بر اثر حوادث ایجاد شده از وسایل نقلیه، شخص ثالث هر فردی است که به موجب حوادث موضوع این قانون به استثنای راننده مقصر دچار خسارات بدنی و مالی می‌گردد.

تصویر مشاوره حقوقی آنلاین وکیل وند

در حال حاضر با در نظر گرفتن شرایط زندگی افراد و همچنین رفت و آمد آنها با اتومبیل شخصی یا عمومی هرچند که موجب آسایش و رفاه آنان گردیده است، لیکن خطراتی را به همراه خواهد داشت که از جمله آنها می‌توان به تصادف اشاره داشت. ولی در این خصوص قانون‌گذار تمهیداتی را پیش بینی و مقرر داشته است که اثرات عینی و عملی آن را می‌توان در قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به افراد ثالث بر اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مشاهده کنیم.

در این مطلب به آنچه باید زیان دیدگان تصادفات رانندگی بدانند می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

بیمه حوادث رانندگان

به منظور سهولت و تسریع در روند درمانی و اخذ خسارات رانندگان زیان دیده از حوادث تصادف، قانون‌گذار تمهیدات و تدابیر لازم را پیش بینی کرده است.

بر اساس ماده ۳ قانون بیمه شخص ثالث مصوب سال ۱۳۹۵: «دارنده وسیله نقلیه مکلف است برای پوشش خسارت‌های بدنی واردشده به راننده مسبب حادثه، حداقل به میزان دیه مرد مسلمان در ماه غیرحرام، بیمه حوادث اخذ کند؛ مبنای محاسبه میزان خسارت قابل پرداخت به راننده مسبب حادثه، معادل دیه فوت یا دیه و یا ارش جرح در فرض ورود خسارت بدنی به مرد مسلمان در ماه غیرحرام و هزینه معالجه آن می‌باشد. سازمان پزشکی قانونی مکلف است با درخواست راننده مسبب حادثه یا شرکت بیمه مربوط، نوع و درصد صدمه بدنی وارد شده را تعیین و اعلام کند. آیین‌نامه اجرائی و حق بیمه مربوط به این بیمه‌نامه به پیشنهاد بیمه مرکزی پس از تصویب شورای‌عالی بیمه به تصویب هیات وزیران می‌رسد.»

از این رو با توجه به توضیحات ماده مذکور، راننده آسیب دیده که مقصر سانحه است مشمول بیمه حوادث خواهد شد. لیکن ممکن است برای برخی از مقصرین یا مسببین حوادث رانندگی اتفاق افتاده باشد که چرا در صورت بیمه بودن خودروی خود از سمت شرکت بیمه، پس از پرداخت خسارت زیان دیده یا زیان دیدگان می‌بایست به بیمه‌گر هم خساراتی را بپردازند؟

متاسفانه بیشتر بیمه‌گذران نسبت به این مسئله که قانون‌گذار در متن قانون تصریح داشته است، آگاهی ندارند. در ماده ۱۴ قانون مذکور قانون‌گذار بیان داشته است: «در حوادث رانندگی منجر به جرح یا فوت که به استناد گزارش کارشناس تصادفات راهنمایی رانندگی یا پلیس راه دلیل اصلی حدوث تصادف یکی از تخلفات رانندگی حادثه ساز باشد، بیمه‌گر موظف است خسارت زیان دیده را بدون هیچ شرط و دریافت تضمین پرداخت نماید و بعد از آن حق دارد به شرح ذیل جهت بازیافت به مقصر حادثه مراجعه نماید:

الف) در نخستین حادثه بر اثر تخلف حادثه‌ساز راننده مسبب طی مدت زمان بیمه نامه: برابر با ۲.۵ درصد از صدمات جسمی و مالی پرداخت شده.

ب) در دومین حادثه در اثر تخلف حادثه‌ساز راننده مسبب طی مدت زمان بیمه نامه: برابر ۵ درصد صدمات جسمی و مالی پرداخت شده.

ج) در سومین حادثه در اثر تخلف حادثه‌ساز راننده مسبب طی مدت زمان بیمه نامه: برابر با ۵ درصد از صدمات جسمی و مالی پرداخت شده.

با در نظر داشتن توضیحات مقرر در متن ماده مذکور، بیمه‌گر مکلف به پرداخت خسارت بدون هیچ شرطی و دریافت تامین خواهد بود.

زمان و نحوه پرداخت خسارت زیان دیدگان چگونه است؟

سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که آیا امکان مطالبه خسارت پیش از قطعی شدن حکم از طریق دادگاه وجود دارد؟

باید بگوییم در اثر حوادث منتهی به صدمات جسمی خسارت دیده، اولیای دم یا ورثه قانونی مکلف هستند پس از قطعی شدن میزان خسارت جهت کامل کردن مدارک برای دریافت خسارت به بیمه‌گر مراجعه کنند.

این ماده اشاره به پرداخت خسارت پس از قطعی شدن میزان خسارت داشته و هرچند در نتیجه زیان دیده به خسارت خود دست پیدا می‌کند، ولی امکان دارد با مشکلاتی اعم از عدم توانایی مالی جهت درمان خود در طول درمان مواجه گردد که خوشبختانه قانون‌گذار به منظور سهولت و سرعت بخشیدن به درمان زیان دیدگان تدابیر لازم را پیش بینی نموده است که در ماده ۳۴ قانون مذکور می‌توان به تحلیل آن بپردازیم.

در سوانح رانندگی منتهی به صدمات جسمی به جز فوت در صورت مطالبه زیان دیده، بعد از اخذ گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی و یا پلیس راه و همچنین کمسیون پیشگیری از حوادث راه‌آهن موضوع تبصره ۲ ماده ۲ قانون دسترسی آزاد به شبکه حمل و نقل ریلی (در مورد سوانح مرتبط با قطارهای شهری و بین شهری) و پرشکی قانونی، بیمه گر خودروی مسبب حادثه و یا صندوق حسب مورد موظف هستند بدون فوت وقت50 درصد از کل دیه تقریبی را به شخص ثالث زیان دیده پرداخت نموده و مابقی را با رعایت مواد ۳۱ و ۳۲ همین قانون پرداخت کنند. 

تعاریف و قوانین مرتبط با بیمه شخص ثالث، بیمه سرنشین و بیمه بدنه

بیمه شخص ثالث

همانطور که بیان شد، مطابق با قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی، کلیه وسایل نقلیه در برابر شخص ثالث می‌بایست دارای بیمه شخص ثالث باشند.

در ماده یک همین قانون بیان شده است: «تمامی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی و انواع یدک و تریلر متصل به وسایل مزبور و قطارهای راه آهن از جمله اینکه اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند، مسئول جبران صدمات جسمی و مالی خواهند بود که بر اثر حوادث وسایل نقلیه مزبور یا محمولات آنها به اشخاص ثالث وارد گردد و مکلف هستند بیمه شخص ثالث را تهیه کنند.»

دلیل نامگذاری این بیمه، تعامل سه جانبه در این بیمه است. در بیمه شخص ثالث، مالک خودرو شخص اول محسوب می‌شود (که در اغلب بیمه نامه‌ها به عنوان بیمه‌گزار معروف است)، شخص دوم شرکت بیمه بوده که متضمن جبران هزینه خسارات بر حسب قرارداد است (که در بیمه نامه تحت عنوان بیمه‌گر ذکر می‌گردد) و در آخر شخص ثالث، شخص زیان دیده در حوادث رانندگی بوده (که منظور به جز راننده مقصر است.)

به عنوان مثال، در یک سانحه رانندگی کلیه افراد دچار صدمات جانی و مالی می‌شوند. در این شرایط کلیه افرادی که در سانحه تصادف، خسارت مالی و جانی دیده‌اند، تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار خواهند گرفت و بیمه مربوطه مخارج مرتبط با درمان، مرگ و خسارات وارد گردیده به اموال را جبران خواهد کرد. در چنینی حوادثی راننده مقصر نیز این حق را دارد که از مزایای بیمه حوادث راننده که گزینه جدیدی از بیمه شخص ثالث محسوب می‌شود، بهرمند گردد.

بایستی در نظر داشت که بیمه حوادث راننده تنها خسارات جانی را بر عهده گرفته و در برابر خسارات مالی هیچ مسئولیتی نخواهد داشت. این نوع بیمه را می‌توان از کلیه نمایندگی‌های شرکت بیمه خریداری کرد. امکان دارد کیفیت عرضه خدمات در این نمایندگی‌ها بر حسب سیاست کاری متفاوت باشد، ولی به طور کلی هزینه‌های در نظر گرفته شده برای این نوع بیمه در همه شرکت‌ها یکسان هستند.

تصویر مشاوره حقوقی آنلاین وکیل وند

بیمه سرنشین

در واقع بیمه حوادث سرنشین پوششی از بیمه شخص ثالث است. بیمه حوادث سرنشین پرداخت خسارات جانی به بیمه گزار یا همان راننده مقصر را پوشش دهی می‌کند. به بیانی بهتر، الزامی بودن بیمه شخص ثالث و خرید الزامی آن به مانند خرید بیمه حوادث سرنشین بوده و در صورتی که بیمه‌گزار آن را خریداری نکند به لحاظ قانونی اجازه رانندگی نخواهد داشت و در صورت رعایت نکردن آن مرتکب جرم گردیده است.

بیمه حوادث سرنشین صرفا به راننده مسبب حادثه که این بیمه را تهیه کرده است، خسارت پرداخت خواهد کرد. پرداخت خسارت به سرنشینان وسیله نقلیه بر عهده بیمه شخص ثالث است. در حقیقت پرداخت خسارت هر فردی که در اثر رفتار راننده مسبب حادثه دچار خسارت گردد، بر عهده بیمه شخص ثالث بوده و خسارت راننده مقصر از طریق حوادث سرنشین پرداخت خواهد شد.

بیمه حوادث سرنشین در ازای پرداخت غرامت مالی به بیمه‌گزار هیچ‌گونه تعهدی نخواهد داشت. در بیمه حوادث سرنشین تنها پوششی که وجود دارد، پوشش خسارت جانی راننده مسبب حادثه یا همان مقصر است که در صورت مرگ، مبلغ دیه مربوط به آن ماه و در صورت سایر صدمات جانی خسارت معادل آن به بیمه‌گزار و یا خانواده وی پرداخت می‌گردد.

خسارات مالی همچون خساراتی که به خودروی بیمه گزار وارد گردیده است در صورت تقصیر بیمه‌گزار از طریق بیمه بدنه قابل جبران خواهد بود.

بیمه بدنه

از جمله انواع بیمه که به وسایل نقلیه تعلق می‌گیرد، بیمه بدنه است. این نوع بیمه کاملا اختیاری بوده و بیمه‌گذار با پرداخت مبلغ معینی تحت عنوان بیمه بدنه به شرکت بیمه، خودرو یا وسیله نقلیه خود را در مقابل خطرات احتمالی بیمه می‌کند.

خطرات زیر پوشش بیمه بدنه به دو نوع خطرات اصلی و فرعی تقسیم‌بندی می‌شوند:

خطرات اصلی از جمله سرقت کلی، خساراتی که ضمن نجات و انتقال اتومبیل به آن وارد می‌گردد، وقوع حادثه برای خودرو، خساراتی که با بروز حوادث آتش‌سوزی، انفجار، صاعقه به خودروی بیمه شده یا وسایل یدکی همراه آن وارد می‌گردد و خسارات وارد شده به لاستیک و چرخ‌های خودروی بیمه شده، هستند.

بیمه‌گذار این امکان را دارد که با پرداخت حق بیمه بیشتر به شرکت بیمه، از پوشش‌های (خطرات فرعی) زیر بهرمند گردد:

  • جبران خسارت خودرو در برابر حوادث طبیعی از جمله سیل، زلزله و فوران آتش فشان
  • سرقت لوازم و قطعات خودرو
  • ریختن رنگ و اسید روی خودرو
  • شکسته شدن شیشه
  • پرداخت هزینه ایاب و ذهاب
  • نوسانات بازار
  • خسارات وارده بر بدنه اتومبیل در اثر کشیده شدن میخ و یا اشیای نوک تیز
  • خسارات ناشی از کاهش ارزش اتومبیل
  • هزینه توقف خودرو در هنگام بروز حادثه
  • پوشش حذف استهلاک
  • پوشش حذف فرانشیز
  • خسارات وارده به اتومبیل در خارج از مرزهای کشور
  • خسارات وارده بر بدنه اتومبیل در اثر آزمایش سرعت و حمل مواد منفجره.

نرخ پایه بیمه بدنه خودرو، بر حسب ارزش اتومبیل محاسبه می‌شود. یعنی اینکه هر اندازه ارزش خودرو بیشتر باشد، در مقابل هزینه بیمه بدنه آن هم بیشتر خواهد بود.

حق بیمه بدنه برعکس بیمه شخص ثالث میزان و نرخ پایه معینی نداشته و طبق برگزیدن پوشش‌های گوناگون توسط فرد بیمه‌گذار و همچنین تخفیفات متفاوتی که شرکت‌های بیمه در نظر می‌گیرند، متغیر خواهد بود. بیمه بدنه هم همچون دیگر بیمه نامه‌ها از استثنائاتی برخوردار بوده که هر بیمه‌گذاری می‌بایست از شرایط عمومی بیمه بدنه خود اطلاع داشته باشد تا بتواند در انتخاب بهترین و مناسب‌ترین بیمه بدنه هوشمندانه عمل کند.

خسارات زیر دربرگیرنده پوشش بیمه بدنه نمی‌شود:

  • خسارات به وجود آمده از انفجارهای هسته‌ای
  • خساراتی که به دلیل جنگ و شورش و یا اعتصاب و حمله وارد می‌گردد.
  • خسارات عمدی که از طریق بیمه‌گذار، ذینفع و یا شخص راننده به وسیله نقلیه وارد گردد.
  • خساراتی که به دلیل مصرف مواد اعم از روان گردان و مخدر و یا مشروبات الکلی وارد گردد.
  • خساراتی که در حوادثی از جمله فرار از پلیس به وسیله نقلیه وارد آید، البته چنانچه در موقع فرار بدون اجازه مالک خودرو رخ دهد، قادر است از پوشش بیمه بدنه خود بهره‌گیری کند.
  • خسارات سوانحی که به دلیل نداشتن گواهینامه و یا حتی در صورتی که حوادثی بر اثر رانندگی با گواهینامه مرتبط نباشد و یا حتی گواهینامه باطل گردیده باشد، بیمه بدنه این خسارات را پوشش نخواهد داد.
  • تمامی خساراتی که به دلیل بکسل کردن خودرو به وسیله نقلیه دیگر به اتومبیل وارد گردد، جبران خسارات بر حسب بیمه نامه‌های مرتبط با خودروهای بکسل و اصول و مقررات ایمنی آنها پرداخت می‌گردد.
  • خساراتی که به دلیل حمل تعداد مسافر و یا بار بیشتر از ظرفیت به وسیله نقلیه وارد آید.

بر اساس آمارهای اعلام شده، پرفروش‌ترین بیمه بدنه در ایران، بیمه ایران است.

نکته : صورت خاصی از تصادف وجود دارد که آن تصادف با اجسامی همچون درخت، جدول و... است. در این شرایط به منظور اخذ خسارت نیاز به کروکی و برگه گزارش پلیس بوده و در این نوع سانحه تنها بیمه بدنه برای شخص بیمه‌گذار جبران خسارت خواهد کرد و خسارت بیمه شخص ثالث هیچ خسارتی پرداخت نمی‌کند.

مطالبه دیه از بیمه در تصادفات جرحی

از لحظه‌ای که تصادف صورت می‌گیرد تا موقعی که میزان جراحت تعیین می‌شود و قرار بر پرداخت دیه از طریق شرکت بیمه یا صندوق تامین خسارات جسمی می‌گردد، بایستی مراحلی پشت‌سر گذاشته شود و مدارک ویژه‌ای تسلیم شود.

به موجب ماده 1 اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در برابر شخص ثالث، دارنده وظیفه جبران خساراتی را دارد که در اثر وسیله نقلیه، یدک یا تریلر و یا از محموله‌های ایشان به اشخاص ثالث ( دریافت خسارت در تصادفات ) وارد می‌گردد.

نکته: در ماده ۱۹ همین قانون، دارنده شخصی است که از وسیله نقلیه بهره‌گیری می‌کند و می‌بایست بیمه نامه خودرو را همراه خود داشته باشد. به استناد مفهوم ماده مذکور، دارنده متضمن جبران خساراتی خواهد بود که در اثر وسیله نقلیه یا یدک یا تریلر یا از محموله‌های ایشان به اشخاص ثالث وارد می‌آید.

در تبصره ۲ ماده یک قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مقرر شده است: «مسئولیت دارنده وسیله نقلیه از مسئولیت فردی که حادثه منسوب به فعل یا ترک فعل وی است، جلوگیری نمی‌کند.»

به بیانی دیگر در سوانحی که مطالبه ضرر یا دریافت خسارت در تصادفات ناشی از آن مشمول قانون اصلاحی است، می‌توان علیه مسبب حادثه طرح شکایت کرد. منظور از مسبب سانحه فردی است که مرتکب فعل قابل سرزنشی گردیده است.

در حقیقت امکان دارد بدون ارتکاب تقصیر نیر تصادفی صورت گیرد و خساراتی را به وجود آورد که در این شرایط ممکن است فرد بی تقصیر شناخته شود. بنابراین مسئول جبران خسارت وارد شده همواره مقصر نیست.

ماده ۱۶ قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه در رابطه با تصادفی که منتهی به مرگ شخصی می‌شود مقرر داشته است که: «در حوادث رانندگی منجر به صدمات جسمی به غیر از مرگ، بیمه‌گر وسیله نقلیه مسبب سانحه یا صندوق تامین خسارات جسمی، حسب مورد موظف هستند بعد از اخذ گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی یا پلیس راه و در صورت نیاز گزارش مقامات انتظامی دیگر و پزشکی قانونی در اسرع وقت حداقل 50 درصد از دیه کامل تقریبی را به اشخاص ثالث خسارت دیده پرداخت کرده و مابقی آن را بعد از مشخص شدن میزان قطعی دیه پرداخت کنند.»

مطالبه خسارت مالی از بیمه در تصادفات غیر جرحی

همواره حوادث رانندگی منتهی به مرگ یا جرح فیزیکی نمی‌گردد. بعضا تنها به وسیله نقلیه خسارت وارد شده و آسیب فقط مالی خواهد بود. زمانی که شرکت بیمه تصمیم بگیرد بعد از تصادف غرامت را پرداخت کند، موارد متعددی را در نظر خواهد گرفت ولی دو صورت کلی در این حالت قابل تصور است:

۱. طرفین به توافق برسند: در صورتی که خسارت وارد آمده به وسیله نقلیه کمتر از سه میلیون تومان باشد و دو طرف با یکدیگر به توافق برسند؛ نیازی به کشیدن کروکی و گزارش پلیس نخواهد بود. دو طرف این امکان را دارند که با هماهنگی هم به یکی از مراکز پرداخت خسارت بیمه مراجعه نموده و نسبت به دریافت خسارت خود اقدام نمایند.

۲. طرفین به توافق نرسند: در صورتی که خسارت وارد شده کمتر از سه میلیون تومان باشد و دو طرف سانحه با یکدیگر به توافق نرسند و مسبب حادثه تقصیر خود را قبول نکند باید با 110 تماس گرفت. در این شرایط افسر آگاهی در صحنه حضور پیدا خواهد کرد ولی کروکی صادر نخواهد کرد و دو طرف می‌بایست به یکی از مراکز پرداخت خسارت مراجعه نمایند.

نکته: کروکی تنها برای خسارات بیشتر از سه میلیون تومان کشیده خواهد شد.

در اکثر تصادفاتی که به جرح منتهی نمی‌شود خواهید توانست صحنه تصادف را بر هم بزنید و وسایل نقلیه را منتهی الیه سمت راست هدایت کنید و پیش از بر هم زدن صحنه تصادف از محل سانحه و خودروها عکس بگیرید یا فیلمبرداری کنید که قابل استناد برای پلیس راهنمایی و رانندگی هم باشد.

نکته: مهلت مراجعه به شرکت بیمه مربوطه به منظور اخذ خسارت (در تصادفات غیر جرحی) حداکثر 5 روز بعد از تصادف خواهد بود.

۵ / 5 (از مجموع 1 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

سوال حقوقی