قانون استرداد جهیزیه چیست ؟

 قانون استرداد جهیزیه چیست ؟ 


برای استرداد جهیزیه چه اقدامی را باید انجام داد ؟
برای پاسخگویی به این سوالات ابتدا باید با معنی و مفهوم جهیزیه آشنا شویم .

جهیزیه چیست ؟

جهیزیه به یک سری از اموال منقول گفته و اطلاق میشود که زن به منزل همسر و منزل مشترک می آورد .
در قانون تعریف خاصی از جهیزیه نشده است ولی مطابق رویه عرف به اموالی گفته میشود که زوجه به منزل زوج می آورد و در مناطق مختلف با عنایت به آداب و رسوم آنها متفاوت است .

نکته ای که حایز اهمیت است اینکه در قانون مدنی ایران اشاره ای به جهیزیه نشده است چرا که آوردن جهیزیه به منزل شوهر نه وظیفه شرعی و نه وظیفه قانونی همسر و زوجه است ، اما یک قانون نانوشته و عرف وجود دارد که زوجه را مکلف به آوردن جهیزیه میکند و بحث استرداد آن به یکی از موضوعات مبتلا به جامعه تبدیل شده است که باعث کثرت پرونده ها  در دادگاه خانواده شده است .


آیا زمانی که زوجه اموالی را  تحت عنوان جهیزیه به منزل مشترک می آورد آن اموال به همسرش تملیک میشود ؟
در پاسخ باید گفته شود زمانی که زوجه اموالی را به منزل شوهر می آورد آن اموال به شوهر تملیک نمیشود بلکه زوج فقط اذن در انتفاع دارد و هر زمانی که زن بخواهد میتواند از اذن رجوع کند و اموال را مسترد کند و نیازی به طلاق هم نیست و حتی قبل از طلاق هم می‌تواند اموال را مسترد کند .

پس اگر سوال شود که آیا استرداد جهیزیه قبل از طلاق امکان پذیر است یا خیر ؟
در پاسخ گفته میشود که با توجه به توضیحات آمده در بند فوق امکان استرداد جهیزیه قبل از طلاق امکان پذیر است چرا که اذن در انتفاع قابل رجوع است ولی نکته ای که حایز اهمیت است اینکه استرداد جهیزیه قبل از طلاق گویا نشان‌دهنده ی تمایل زوجه برای جدایی و طلاق است چرا که بی دلیل معمولا هیچ زنی جهیزیه ی خود را مسترد نخواهد کرد .

آیا اموال و وسایلی را که شوهر در طول زندگی مشترک خریداری می‌کند ،آنها هم جز جهیزیه محسوب میشود ؟
در پاسخ به این سوال گفته میشود که اموال و وسایل و تجهیزاتی که شوهر خریداری می‌کند و برای استفاده در زندگی مشترک به خانه می آورد به هیچ وجه جزو جهیزیه محسوب نمیشود و جهیزیه همان چیزهایی است که زوجه در ابتدای زندگی با خود به منزل مشترک آورده ، حتی اگر وسایلی که زن با خود تحت عنوان جهیزیه به منزل شوهر آورده است در طول زندگی دچار خرابی یا استهلاک شوند نمیتوان از شوهر مطالبه مبلغ آنها را کرد و اگر زن بخواهد دادخواستی به عنوان استرداد جهیزیه بدهد ،هر آنچه که هست و باقی است مسترد میشود .

توصیه به داشتن لیست اقلام جهیزیه 


توصیه وکلا و مشاوران و کارشناسان حقوقی سایت وکیلوند اولین استارتاپ حقوقی ایران به بانوان و دختران جوان که در شرف ازدواج هستند برای جلوگیری از اختلافات احتمالی این است که حتما لیستی از اموالی که به عنوان جهیزیه قصد بردن آنها را به منزل شوهر دارید تهیه کنید و به امضا همسر خود برسانید و چند نفر نیز به عنوان شاهد آنرا امضا کنند ، هر چند که داشتن لیست اموال و سیاهه اقلام از دیر باز جزو آداب و رسوم و جزو لاینفک مراسمات عقد و ازدواج محسوب میشود .
اگر حوصله ندارید که تمامی اموال را لیست کنید میتوانید حداقل اموالی که دارای ارزش بیشتری است مانند یخچال ،اجاق گاز، تلویزیون و ...را در فهرست اموال بیاورید .
توجه داشته باشید که سعی شود اموال را با مشخصات آن ذکر کنید به طور مثال بنویسید که یخچال چه رنگی است ، دارای چه مارک و برندی است و ....

آیا طلا از موارد جهیزیه محسوب میشود ؟

نکته ای که وجود دارد اینکه در بعضی از لیست های جهیزیه مشاهده میشود که طلا نیز به عنوان جهیزیه در لیست و سیاهه آمده است در حالی که طلا مورد استفاده زن خواهد بود و متعلق به زن است و برای استفاده مشترک کاربرد نخواهد داشت پس نمیتوان طلا را به عنوان جهیزیه محسوب کرد و دعوای استرداد  آن به عنوان جهیزیه را خواست ، هرچند میشود تحت عناوین حقوقی و کیفری دیگر آن اموال را مسترد کرد ولی از بحث استرداد جهیزیه خارج است .


اگر زوج جهیزیه را تصاحب کند آیا میتوان از زوج تحت عنوان خیانت در امانت شکایت کنیم ؟
پاسخ به این سوال بر اساس رویه محاکم منفی است و نمیتوان از زوج تحت عنوان خیانت در امانت شکایت کرد چون در خیانت در امانت باید از ابتدا قرار بر استرداد اموال باشد در حالی که در مانحن فیه  قرار بر استرداد اموال نیست چرا که ازدواج اقتضا بر تداوم دارد مگر اینکه از ابتدا شرط کنند که قرار بر استرداد اموال باشد و زوجه به همسر خود بگوید که من این اموال را زمانی که به خانه تو می آورم هر موقع هم که دلم خواست آنها را می‌توانم مسترد کنم و برگردانم یا اینکه مثلا در هنگام طلاق اظهار نامه ای به وی ارسال کند و در آن استرداد اموال را بخواهد .

در ماده ۶۷۴ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مقرر شده است که «هرگاه اموال منقول یا غیر‌منقول یا نوشته‌هایی از قبیل سفته، چک، قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بی‌اجرت به کسی داده شده و بنا بر این بوده باشد که اشیا مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیا نزد او بوده است، آنها را به ضرر مالکان یا متصرفان آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود کند به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.»

نمونه دادخواست استرداد عین جهیزیه 


خواهان :
خوانده :

وکیل یا نماینده قانونی :نیازی به نوشتن نیست

تعیین خواسته و بهای آن : بدوا قرار تامین خواسته سپس الزام خوانده به استرداد عین جهیزیه طبق سیاهه و اعمال ماده 117 ق آ د م و 1118 ق م

دلایل و منضمات دادخواست : کپی شناسنامه و عقدنامه و لیست سیاهه
ریاست محترم دادگاه خانواده :
احتراما به عرض می رساند به دلالت تصویر مصدق عقدنامه پیوست مدت ….. است که با خوانده ازدواج نموده ام اخیرا به دلایلی بین ما اختلاف بروز کرده است و دور از یکدیگر زندگی می کنیم ولی جهیزیه و اثاثیه شخصی ام طبق رسوم و رویه عرفی به منزل مشترک منتقل شده و اینک نیز در محل سکونت وی باقی مانده و حاضر نیست به طور مسالمت آمیز آن را به بنده مسترد نماید لذا ناگزیر به طرح این دعوی گردیده خواهشمند است به موضوع رسیدگی و بدوا قرار تامین خواسته و اجرای قبل از ابلاغ سپس احضار نامبرده و الزام و محکومیت وی به استرداد جهیزیه طبق سیاهه پیوست را با احتساب خسارات قانونی استدعا دارم
مدارک پیوست
1- اصل و کپی مصدق عقدنامه
2- اصل و کپی مصدق شناسنامه
3- سیاهه جهیزیه


نمونه رای استرداد جهیزیه

شماره دادنامه: 9309970221100106       مورخ: 1393/01/30

رای بدوی

در خصوص دادخواست خانم م.ن. فرزند ب. با وکالت آقای م. به طرفیت آقای ر.ع. به خواسته صدور حکم بر الزام خوانده به استرداد جهیزیه به شرح لیست پیوستی با توجه به متن دادخواست تقدیمی و ضمایم و ملاحظه سند نکاحیه شماره ترتیب 14323 دفتر ازدواج شماره … حوزه شهر ری، دادگاه با توجه به محتویات پرونده و استماع اظهارات طرفین، رابطه زوجیت فی مابین طرفین محرز و مسلم است و ملاحظه صورت جهیزیه پیوستی و با توجه به سایر قرائن و شواهد موجود در پرونده و اثبات ید خوانده به عنوان عاریه بر اموال جهیزیه محرز است و با درخواست خواهان، خوانده باید آن را مسترد نمایند خوانده دلیلی بر استردادیا بخشش یا برائت ذمه خویش ارائه ننموده اند لذا با استصحاب و منع سابق (اشتغال ذمه خوانده) و عدم استرداد جهیزیه محرز است از آنجا که جهیزیه برده شده به منزل خوانده به عنوان عاریه بوده و خوانده صرفاً تاخیر در تصرف داشته و با عدول از اجازه تصرف و درخواست صاحب آن، مستعیر باید آن را مسترد نماید. خواسته خواهان ثابت تشخیص و با استناد به مواد 635 و 637 و640 و 641 قانون مدنی، و 198 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت خوانده به استرداد جهیزیه به شرح صورت جهیزیه به انضمام خسارات دادرسی صادر و اعلام می نماید رای صادر حضوری و ظرف مدت 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدید نظر استان تهران می باشد.

                                                                                                                                         رئیس شعبه 236 دادگاه عمومی حقوقی تهران – جاویدی

رای تجدید نظر

در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای ر.ع. به طرفیت خانم م.ن. نسبت به دادنامه شماره 1699-14/10/92 اصداری از شعبه 236 دادگاه حقوقی (خانواده) تهران که به موجب آن زوج محکوم به استرداد جهیزیه زوجه گردیده است اعتراض وارد نیست زیرا جهیزیه به موحب قرار تامین صادره تامین شده است و تنها اعتراض زوج نسبت به دو قلم از اقلام جهیزیه بوده که در ارتباط با یک دستگاه ماکروویو مبلغ هفتاد و پنج میلیون و پانصد هزار تومان بابت ضمانت وام قید شده است که در خصوص ضمانت وام اعتراض وارد است و ضمانت وام جزء جهیزیه محسوب نمی شود زوجه می تواند با تقدیم دادخواست جداگانه و اثبات آن مطالبه نماید و زوج در خصوص ماکروویو فاکتور مبنی بر خرید ارائه نداده است. فلذا نظر به اینکه حکم صادره با رعایت مقررات قانونی تصدیر گردیده ضمن رد اعتراض دادگاه مستنداً به مواد 351 و 358 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن حذف مبلغ هفتاد و پنج میلیون و پانصد هزار ریال از بابت پیش قسط وام بقیه اقلام لازمه تایید می گردد این رای قطعی است.

                                                                                                                            رئیس شعبه 11 دادگاه تجدیدنظر استان تهران – مستشار دادگاه

                                                                                                                                                                               فرهبد – علی

۵ / 5 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!
مشاوره رایگان با وکیل