همه چیز در مورد معاونت در جرم - نحوه مجازات معاونت در جرم | سایت وکیل وند

معاونت در جرم چیست و در چه جرائمی معاونت امکان پذیر است

ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی 

اشخاص زیر معاون جرم محسوب می شوند:

1- هرکس دیگری را ترغیب، تهدید، تطمیع، یا تحریک به ارتکاب جرم کند یا با دسیسه یا فریب یا سوءاستفاده از قدرت، موجب وقوع جرم گردد.
2- هرکس وسایل ارتکاب جرم را بسازد یا تهیه کند یا طریق ارتکاب جرم را به مرتکب ارائه دهد.
3- هرکس وقوع جرم را تسهیل کند.

تبصره- برای تحقق معاونت در جرم، وحدت قصد و تقدم یا اقتران زمانی بین رفتار معاون و مرتکب جرم شرط است. چنانچه فاعل اصلی جرم، جرمی شدیدتر از آنچه مقصود معاون بوده است مرتکب شود، معاون به مجازات معاونت در جرم خفیفتر محکوم می شود.
تفاوت معاون جرم و شریک جرم

 تفاوت معاون جرم از شریک جرم در آن است که معاون هیچگاه وارد عملیات اجرایی نمی شود، درحالیکه شریک لزوماً باید وارد عملیات اجرایی شده باشد؛ بنابراین ملاک برای تشخیص معاونت آن است که نحوه کمک کردن به گونه ای باشد که داخل در تعریف جرم نشود.
لازم به ذکر است هرگونه تسهیل کردنی معاونت در جرم محسوب نمی شود، زیرا ممکن است تسهیل کردن داخل در عملیات اجرایی شده باشد که در این صورت فرد تسهیل کننده مباشر محسوب خواهد شد و نه معاون.
مانند آنکه به فردی که قصد خودکشی داشته کمک کند از طریق زدن صندلی از زیر پای او که این مقدار کمک ورود به عملیات اجرایی است زیرا خود اقدام سالب حیات است و بنابر این کمک کننده مباشر قتل عمد محسوب می شود. 

نحوه مجازات معاون در جرائم مختلف 

1- اگر برای معاونت در جرم در شرع تعیین مجازات شده است باید همان مجازات شرعی اجرا شود. مانند ممسک در قتل(کسی که دستان مقتول را می گیرد تا شخص دیگری چاقو بزند که مجازات آن حبس ابد است) و یا دیده بان در قتل که مجازات آن نابینا کردن است.
در واقع رفتار ممسک یا دیده بان ماهیتاً معاونت است که در شرع برای آنها تعیین مجازات شده است

2- مطابق قانون کاهش مجازات های تعزیری مصوب 1399 مصادیق خاصی که برای معاونت تحت معاونت در جرم مجازات تعیین شده است به موجب قانون جدید نسخ شده و مطابق ماده 127 نسبت به معاون رفتار می شود. مانند ماده های 584 و 710 ( اما در مواردی که یکی از افعال معاونت مانند تحریک ،تطمیع تسهیل، تهیه وسایل ارتکاب جرم و... به طور مستقل جرم انگاری شده است همچنان معتبر هستند. مانند مواد 593 و 595 قانون مجازات اسلامی تعزیرات نسخ نشده است ) همچنین ماده 4 قانون تشدید اسید پاشی.

3- اگر در شرع مجازات دیگری برای معاون تعیین نشده مجازات معاون یک تا دو درجه پایینتر از مجازات قانونی جرم ارتکابی خواهد بود ماده 127((یعنی محاسبه یک تا دو درجه پایینتر برای معاون بر اساس مجازاتی که در قانون تعیین شده صورت می گیرد و نه بر اساس مجازاتی که مباشر به آن محکوم شده است)) زیرا ممکن است مباشر از تخفیف یا تشدید برخوردار شده باشد و لذا درجه مجازات مباشر تغییر کند، لذا ملاک مجازات قانونی است نه مجازات مباشر در حکم

چه زمانی رفتار معاون جرم محسوب می شود؟

رفتار معاون جرم هنگامی جرم محسوب می شود که ابتدا تشخیص دهیم که رفتار مباشر جرم بوده است، بنابراین همواره معاونت؛ یعنی معاونت در جرم لذا اگر رفتار مباشر جرم نیست رفتار فرد کمک کننده نیز معاونت در جرم نخواهد بود.

 معاونت در جرم چند نوع است:

معاونت در جرم 2 نوع دارد: 

1 - معاونت در جرم تام
2 - معاونت در شروع به جرم 
یعنی لازم نیست در تحقق معاونت مباشر لزوماً جرم را به صورت تام مرتکب شده باشد، بلکه حتی اگر مباشر در مرحله شروع به جرم متوقف شود باز هم کمک کننده می تواند معاون در شروع به جرم باشد.                                         
نکته: شروع به معاونت جرم نبوده و قابل مجازات نمی باشد.(یعنی اگر فرد خود رفتار معاونت را نیز هنوز انجام نداده است، بلکه صرفاً زمینه آنرا فراهم ساخته است. یعنی شروع به معاونت کرده جرم نبوده و قابل مجازات نخواهد بود.)
 فریب دادن از رفتارهای معاونت است اما هر فریب دادنی لزوماً معاونت محسوب نمی شود، بلکه در مورد رفتار فریب دادن باید قائل به تفکیک شد.
الف: اگر فریب دادن به گونه ای بوده است که فرد فریب خورده اساساً علم به جرم بودن رفتارش ندارد فریب دهنده سبب اقوا از مباشر محسوب می شود و فریب خورده چون علم به جرم بودن ندارد مباشر ضعیف محسوب می گردد، لذا فریب دهنده سبب اقوا بوده و به همان مجازات مباشر محکوم می شود.
ب: اگر فرد فریب داده است اما فردی که فریب خورده همچنان می داند که رفتارش مجرمانه است و صرفاً با آن فریب به سمت ارتکاب جرم گرایش یافته است فریب خورده که جرم را مرتکب شده مباشر است و فریب دهنده معاون در جرم محسوب می گردد. (( نتیجه: آگاهی مباشر نسبت به جرم بودن در لحظه ارتکاب جرم مهم است))

تهیه وسایل جرم با جمع دو شرط معاونت محسوب می شود:

1- فردی که وسیله را تهیه کرده علم داشته باشد که از آن وسیله برای ارتکاب جرم استفاده خواهد شد.
2- مباشر از آن وسیله در ارتکاب جرم استفاده کرده باشد.

نکته: اصل بر این است که تغییر شیوه ارتکاب جرم تاثیری نداشته و همچنان فرد معاون جرم محسوب می شود. (استثناء: اگر معاونت از طریق دراختیار قراردادن وسیله باشد باید در شیوه ارتکاب جرم نیز از آن وسیله استفاده شده باشد)

بررسی رفتارهای معاونت در جرم

1- ارائه طریق از رفتارهای معاونت است که هم شامل آموزش دادن و راهنمایی کردن ارتکاب جرم می شود و هم شامل بیان موانع و دشواری های مسیر ارتکاب جرم  126
2- تطمیع کردن شامل دو امر است از یک سو دادن وجه یا مال و از سوی دیگر وعده دادن وجه یا مال. بنابراین اگر وعده دادن پولی را به کسی بدهد که او را برای جرم اجیر کرده است حتی اگر خود پول را بعد از ارتکاب جرم پرداخت کند باز هم معاون در جرم محسوب می گردد. ( زیرا به هر حال وعده دادن پول قبل از جرم بوده است)
3- رفتار معاون باید قبل از جرم مباشر و یا همزمان با جرم مباشر باشد، لذا کمک های بعد از ارتکاب جرم هیچگاه معاونت محسوب نمی شود.((یعنی باید رفتار معاون تقدم یا اقتران زمانی با رفتار مباشر داشته باشد))
4- رفتار معاون میتوان همزمان با رفتار مباشر باشد و این همزمانی باعث تغییر عنوان از معاون به شریک نمی شود زیرا به هر حال کمکی که همزمان انجام داده است وارد عملیات اجرایی جرم نشده است(( مانند آنکه با سارقین همراه شده اما صرفاً گاوصندق را باز کرده است و لذا معاون در جرم سرقت محسوب می شود))
5- هیچگاه کمک های مؤخر بر جرم، معاونت محسوب نمی شود. یعنی از حیث معاونت قابل مجازات نیست؛ اما می تواند خود عنوان مجرمانه مستقل داشته باشد(( مانند آنکه بعد از وقوع جرم مجرم را فراری داده یا او را مخفی کند که در این صورت جرم مستقل فراری دادن مجرم یا اخفاء مجرم واقع شده است و فرد به عنوان مباشر این جرائم قابل مجازات می باشد.))
6- سوء استفاده از قدرت از رفتارهای معاونت است که در قالب توصیه یا سفارش کردن صورت می گیرد، اما به جهت نوع موقعیت بین دو طرف به سبب نفوذ مادی یا معنوی که فرد توصیه کننده دارد؛ فرد دیگر مرتکب جرم می شود. در اینجا توصیه کننده معاون در جرم محسوب می گردد.  تطمیع کردن را شامل است.
7- اصولا ًمعاونت با فعل مثبت یعنی ایجابی است لذا ترک فعل یا سکوت حتی اگر به نحوی جرم را تسهیل نماید یا موجب ترغیب شود باز هم معاونت در جرم محسوب نمی گردد، لذا معاون باید فعل مثبتی را برای سهولت بخشیدن به جرم مرتکب شود.

نظام استعاره (عاریه ای)در حقوق ایران راجع به معاونت وجود دارد: 

یعنی معاون مجرمیت خود را از مباشر جرم کسب می کند.
یعنی برای تشخیص معاونت باید ابتدا به رفتار مباشر توجه شود. اگر مباشر وارد جرم تام یا حداقل وارد شروع به جرم شده باشد معاون قابل مجازات خواهد بود.
استثناء : نظام استقلال مجرمیت ،یعنی مواردی که قانونگذار در مواد خاص در ظاهر از رفتار معاونت استفاده کرده است، اما به عنوان جرم مستقل یعنی به عنوان مباشر مجازات می نماید.
یعنی ماهیتاً معاونتی است که خود جرم مستقل می باشد، لذا برای قانونگذار مهم نیست که جرم اصلی انجام شود.مانند جرم ماده 512 که تحریک مردم به جنگ و کشتار می باشد که به عنوان مباشر قابل مجازات است.

عنصر روانی معاونت در جرم : تبصره ماده 126 قانون مجازات اسلامی

وحدت قصد:

یعنی تطابق قصد معاون با مباشر به این معنا که اگر معاون براصل جرم با مباشر وحدت قصد نماید، اما سپس معلوم شود که مباشر از وحدت قصد فراتر رفته است و جرم را با کیفیات مشدده مرتکب شده است کمک کننده صرفاً معاون در جرم ساده محسوب می شود و نه معاون در جرم مشدده. ((یعنی معاون فقط به معاونت در جرم خفیفتر محکوم می شود)) بنابراین اگر فرد معاونت در سرقت ساده کند ((یعنی وحدت قصد بر سرقت ساده باشد))
اما شرکاء جرم سرقت را شبانه یا مسلحانه یا مقرون به آزار انجام دهند، کمک کننده صرفاً معاون در سرقت ساده خواهد بود و آنان شریک در سرقت مشدده می باشند.

عدم وحدت قصد:

معاونت در جرائم غیر عمدی منتفی است. زیرا مباشر در جرم غیر عمدی اساساً قصد ندارد تا معاون بتواند با او وحدت قصد پیدا کند. بنابراین به دلیل فقدان وحدت قصد معاونت در جرائم غیر عمدی وجود ندارد.
اما اگر در اثنای آن جرم غیر عمدی یک جرم عمد ی نیز واقع شده باشد در آن جرم عمدی فرد می تواند معاون باشد. مانند تحریک راننده به وارد شدن در ورود ممنوع که منجر به تصادف منتهی به فوت شود تحریک کننده معاون در جرم عمدی ورود ممنوع می باشد، اما معاون در قتل غیر عمد نخواهد بود.

  • 09 بهمن 00
۵ / 4.5 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

سلام و خداقوت دوتا از حسابهای بانکیم به دلیل استفادهداز کارتهای بانکی در سایت های شرطبندی به دلیل نا اگاهی و کنجکاوی مسدود شده توسط دادستانی کل ، لطف کنید راهنمایی بفرمایید چگونه رفع مسدودی حساب کنم چون پول داخل حسابها رو برای عمل قلب مادرم لازم دارم

جمعه ، 17 تیر 1401

بااحترام کاربر محترم بدوا به دادستان مراجعه و سپس باه عدم اگاهی به جرم انگاری و نیز اظهار ندامت برای بار اول به جزای نقدی جزیی محکوم و حساب رفع مسدودی خواهد شد

در مورد مسدودی حسابم تز طرف مراجع قضایی سوال داشتم. بنده چنروزیه حسابم مسدود شده بدون هیچ پیامی یا ابلاغیه ای یا هرچیزی. ب بانک مراجعه کردم میگه نمیدونیم رفتم سرپرستی بانک میگه پلیس فتا بسته رفتم میگه قمار کردی درصورتی ک بنده توی کانال تلگرامی امتحان دادم ک اینم اگه پولی از کسی خوردم باید شاکی خصوصی باشه ک نیست. ی شماره داد زنگ زدم میگه توی سایت ثبت کن ک کردم خبری نشد. چیکار کنم؟؟

یکشنبه ، 12 تیر 1401

سلام واحترام،کاربرگرامی،شما ازطریق پلیس فتا پیگیرباشیدوجویای پرونده ای که علیه شما تشکیل شده ،باشید،بامطالعه پرونده،متوجه خواهیدشد واگه سوء تفاهمی پیش امده،دفاع نمایید

سلام وقتتون بخیر ببخشید با کد 16 رقمی روی کارت بانکی (یا شماره حساب) و شماره تلفن امکان کلاهبرداری است؟

جمعه ، 10 تیر 1401

با سلام و احترام اصولا صرف در اختیار داشتن شماره تماس و شماره کارت بانکی ابزاری برای کلاهبرداری تلقی نمی شوند ولی با توجه به افزایش شگردها و فنون کلاهبرداری امری غیر ممکن نمی باشد لکن احتمال کلاهبرداری در این خصوص کمتر است.

سلام ایا کسی که متهم به گرفتن سند با اکراه و تهدید شده و مجازات سه میلیون تومان و ده ضربه شلاق برای این جرم دارد و شاکی رضایت داده و پرونده مختومه شده ایا اگر سو پیشینه برای استخدام بخواهد بگیرد همچین جرمی ثبت میشود؟

جمعه ، 03 تیر 1401

سلام .باصدور محکومیت شما این محکومیت در سجل کیفری شما ثبت می گردد اما چون موثر نیست هنگام اخذگواهی سو پیشینه محسوب نشده وثبت نمی گرددلذا در استخدامی مشکلی نخواهید داشت.

سلام .برای شوهرم نامه رای باز از قاضی اجرای احکام گرفتیم وبه ندامتگاه تحویل دادیم وثبت شد .میخواستم بدونم که آزاد میشه چهارشنبه ۱ تیر تحویل دادیم

پنجشنبه ، 02 تیر 1401

با سلام سوال را مجدد طرح نموده اید. پاسخ داده شد.زمان مشخصی ندارد و امکان دارد به جهت پروسه اداری چند روزی طول بکشد.جهت تسریع مراجعه و پیگیری کنید. موفق باشید

سلام .نامه رای باز برای شوهرم از قاضی اجرای احکام گرفتیم و به ندامتگاه بردیم و ثبت شد میخواستم بدونم که شوهرم کی آزاد میشه.

پنجشنبه ، 02 تیر 1401

با سلام نمیتوان زمان تعیین کرد،به جهت پروسه اداری زندان شاید چندروزی زمان ببرد. موفق باشید

با سلام چون زمان مناسب رو برای مشاوره از دست داده بودم دوباره صبح مزاحم شدم ولی سوال بنده باقی مونده بود. اگر بنا بر این باشد که تبصره ماده ۱۰۶ ،ماده ۱۰۵ را تخصیص زده است،در مثال ها و موارد تخصیص معمولا بعد از حکم عام دوباره کل حکم عام ذکر نمیشود شود بلکه حکم تخصیص فقط ذکر میشود.مثلا ماده ۱۰۵ عام با شمول مرور زمان به همه جرایم تعزیری میباشد. و ماده ۱۰۹ که تصریح میکند جرایم امنیتی و مواد مخدر و ... مشمول مرور زمان نمیشود آنرا تخصیص میزند. اگر تبصره ماده ۱۰۶ بنا میداشت ماده ۱۰۵ را تخصبص بزند به نظر شما نباید اینطور عنوان میکرد که مثلا : " در موارد تحت سلطه بودن شاکی، اگر جرم مشمول مرور زمان ۱۰۵ شود به شکایت رسیدگی میشود " یعنی حکم جدید که حکم قبلی را تخصیص بزند....ولی فکر کنم با نظر بنده موافق باشید که اگر از دید دیگر به موضوع نگاه کنیم و بجای اینکه تمرکز خود رو روی تحت سلطه بزاریم ،بیاییم اینطور ببینیم که ماده حکم‌تخصیص را برای تحت سلطه نداده است بلکه برای همه انواع شکایات به جز تحت سلطه داده است ،که در واقع اینجوری میشه حکم تبصره را حکمی جدید برای همه انواع شکایات در جرایم قابل گذشت به غیر از موارد تحت سلطه دانست که تخصیص از حکم عام ماده ۱۰۵ است. یعنی قانونگذار بجای اینکه با تمرکز بر روی موضوع تحت سلطه بیاید در حکمی تخصیصی بگوید : تحت سلطه مشمول مرور زمان نمیشود که باز هم درست بود ،آمده گفته که همه غیر از تحت سلطه مشمول مرور زمان میشوند که هر دو یک معنی داشت.یعنی آمده دوباره ماده ای مثل ۱۰۵ را اینبار بدون تحت سلطه نگارش کرده و به عنوان حکمی جدید در نظر گرفته. ولی سوال اینجاست که به این تبصره که مانند حکم جدید مثل ماده ۱۰۵ ولی اینبار بدون قسمت تحت سلطه نگارش شده باز هم حکمی تخصیصی میگویند یا اسم دیگه ای دارد؟ چون مستحضر هستید که معمولا در تخصیص ،فقط برای افراد یا همان موضوعات خاص حکمی جدید قایل میشود .نه برای موضوعات باقی مانده از حکم‌عام .مثلا وقتی میگویند "هیچ کس از چراغ قرمز رد نشه عام هست. و اینکه بلافاصله بعد از آن گفته شود "فقط آمبولانس میتواند رد شود" تخصبص هست.چون برای موضوع خاص آمبولانس دوباره حکم نگارش شد.ولی ِاگر اول بصورت عام‌می آمد که "هیچ کس نمیتواند از چراغ قرمز رد شود" ولی اینبار بعد از آن بلافاصله اینطور نگارش میشد که "همه بجز آمبولانس حق ندارند چراغ قرمز رد شوند" آیا باز هم این تخصیص است؟

چهارشنبه ، 01 تیر 1401

با سلام لزوما مخصص حتما نباید بعد از حکم عام بیان شود و می‌شود عام مقدم یا موخر باشد و خاص مقوم یا موخر باشد که در هر حال سبب تخصیص می‌شود و افتراقی حاصل نمی‌شود و نحوه بیان و نگارش در هر صورت که افاده عام و خاص یا تخصیص بکنند پذیرفته شده است البته شما باید این دیدگاه را نسبت به نحوه نگرش مواد داشته باشد که بر خلاف جمله معروف اینکه مقنن حکیم است همیشه این حکمت جاری و ساری نیست خیلی ار مواد قانونی هست که از لحاظ نگارشی و تقدم و تاخر حائز ایراد جدی است

ایا بعد از عفو وازادی تعلیق در سو پیشینه ثبت میشود

پنجشنبه ، 26 خرداد 1401

مخاطب عزیز ضمن عرض سلام و احترام؛ مستحضر باشید در صورتی ک مجازات تعلیقی در نظر گرفته شده باشد و در ایام تعلیق مجازات جرمی مجزا مرتکب نشده باشید و منجر ب عفو یا ازادی شود سوسابقه ای برای شما در نظر گرفته نشده و محرومیت و اثر تبعی نخواهد داشت موید باشید

الف) منظور جنابعالی اینه که موضوع تحت سلطه در جرایم غیر قابل گذشت طبق قانون ،عاملی جهت تعلیق مرور زمان تعقیب عنوان نشده . و با هر عاملی چه سلطه چه غیر سلطه اگر از مواعد مرور زمان تعقیب گذشت دیگر رسیدگی نمیشود ب) یه مورد که بد نیست با توجه به اشاره شما مطرح کنم .فکر کنم کلاهبرداری زیر ۱۰۰ میلیون تومن با توجه به تبصره ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات که حداقل و حداکثر مجازات رو به نصف تقلیل داده و ۱ تا ۷ سال به ۶ ماه تا ۳.۵ سال کاهش یافت پس درجه ۵ بوده و مواعد مرور زمان کلاهبرداری زیر ۱۰۰ میلیون طبق قانون جدید ۷ سال است درسته؟ ۱۰ سال نیست

جمعه ، 20 خرداد 1401

الف) با توجه به سکوت قانون گدار بله ب )بله جرایم قابل گذشت مجازات نصف می‌شود اون صرفا مثال بود که بحث سلطه بررسی کنیم

ممنون خیلی عالی تفکیک کرده و توضیح دادید. و یه حالت سوم هم هست که نفرمودید میشه این رو هم بفرمایید؟ اگر اصلا مرور زمان شکایت شروع نشده باشد و شاکی مطلع از جرم نشده ولی مرور زمان تعقیب فرا رسیده باشد ابن به چه صورت میشود ؟ ضمنا یه سوال حاشیه ای دیگر هم به عنوان سوال بعدی مرور زمان تعقیب به تاریخ وقوع جرم به عنوان مبدا مرور زمان مربوط میشود ؟و تاریخ اطلاع شاکیردر ماده ۱۰۵ تاثیری ندارد؟

چهارشنبه ، 18 خرداد 1401

با سلام چنانچه مرور زمان تعقیب فرا رسیده باشد و به اتمام رسیده باشد حتی اگر شاکی مطلع جرم علیه خودش نشده باشد در صورت شکایت هم با قرار موقوفی تعقیب مواجه خواهد شد و امکان مجازات وجود ندارد.یعنی شاکی شکایت می‌کند کلی دادسرا یا دادگاه له استناد ماده ۱۰۵ قانونکمجازات اسلامی و ماده ۱۳ آیین دادرسی کیفری موقوفی تعقیب صادر می‌کند.مبدا شروع مرور زمان تعقیب ۱۰۵ از تاریخ وقوع جرم است و اطلاع بزه دیده تاثیری ندارد

سوال حقوقی