چگونه میتوان یک قرارداد را فسخ کرد؟

هر عقدی بر اساس (وجود یا عدم وجود) شرایطی که در ماده 190 قانون مدنی برای صحت معاملات آمده است، از این سه حالت خارج نیست: صحیح، یا باطل و یا غیرنافذ.
ماده 190 قانون مدنی: برای صحت هر معامله شرایط زیر الزامی است:
1. قصد طرفین و رضای آن ها؛
2. اهلیت طرفین؛
3. موضوع معین که مورد معامله باشد؛
4. مشروعیت جهت معامله.

تعریف عقد صحیح

عقدی که شرایط صحت را به طور کامل داشته باشد صحیح می باشد و آثار آن هم به وجود می آید.

انحلال عقد صحیح

انحلال فقط و فقط در عقد صحیح رخ می دهد. یعنی عقد صحیح پس از مدتی ممکن است از بین برود. که به آن انحلال می گویند.

تفاوت انحلال با بطلان:

همان طور که گفته شد، انحلال در عقد صحیح اتفاق می افتد، اما بطلان مربوط به عقدی است که اصلاً به وجود نیامده است. عقد باطل از ابتدا باطل است. مثل نوزادی که مرده به دنیا می آید. انحلال تنها به یکی از این سه طریق رخ می دهد و شکل دیگری ندارد.: اقاله، فسخ و حکم قانون.

سبب نخست: اقاله یا تفاسخ

اقاله یعنی همان دو نفری که عقد را منعقد کرده اند، توافق می کنند و عقد را به هم می زنند. به عبارت دیگر: اقاله یعنی توافق طرفین عقد در بر هم زدن عقد.
چند نکته از اقاله:
اقاله مربوط به طرفین عقد است و اگر یکی از این دو طرف بمیرد، وراث نمی توانند اقاله کنند؛
اقاله خودش یک عقد است. به عبارت دیگر تعریف عقد مشمول اقاله هم می شود؛
فقط عقد را می توان اقاله کرد و ایقاع قابل اقاله نیست. به عبارتی دیگر، موضوع اقاله عقد می باشد و مشمول ایقاع نمی شود؛
اقاله فقط مربوط به عقد لازم است و شامل عقد جایز نمی شود. چون در عقد های جایز طرفین به راحتی و بدون اجازه از یکدیگر می توانند آن را فسخ کنند؛
سه مورد از عقود را نمی توان اقاله کرد نکاح، وقف و ضمان ( نقل).

سبب دوم: فسخ

(دومین سبب انحلال عقد): فسخ به هم زدن عقد با یک اراده (ایقاع) است.

تفاوت فسخ با اقاله:

فسخ ایقاع ( وجود یک اراده) و اقاله عقد است (جمع دو اراده)؛
اقاله فقط در عقد لازم است، اما فسخ هم در عقد لازم است و هم در عقد جایز.

سبب سوم: حکم قانون (انفساخ یا منفسخ)

(سومین سبب انحلال عقد): گاهی یک حادثه ای اتفاق می افتد و قانون حکم انحلال عقد را به همین دلیل می دهد. به عبارت دیگر: اراده ای برای آن وجود ندارد و کسی خواهان انحلال عقد نیست و این یک دلیل قهری می باشد که با آن انفساخ می گویند. انفساخ هم در عقد جایز (ماده 954 قانون مدنی) و هم در عقد لازم (ماده 387 قانون مدنی) اتفاق می افتد.

نتیجه گیری:
انحلال هر عقد صحیحی با اقاله می باشد یا فسخ و یا منفسخ.

نکته
کاربرد الفاظ (( باطل شدن، باطل می شود و باطل کردن)) برای عقود صحیح اشتباه است. عقدی که به طور صحیح واقع بشود، هرگز باطل نمی شود؛ فقط ممکن است منفسخ، اقاله و یا فسخ بشود.

۵ / 5 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

  • سلام شب بخیر زمینی داشتیم که متصرف داشت یکی از اقوام به بهانه اینکه کارهای حقوقی زمین و انجام بده ازمون وکالت گرفت . بعد با همون وکالت زمین و بنام خودش زده و فروخته چه کار می تونیم بکنیم. زمین در یکی از شهرهای اطراف کرجه. آیا باید به شعبه دادگاه اون شهرستان شکایت نامه بدیم یا تهران هم می شه؟

    یکشنبه ، 25 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود؛ کاربر محترم؛ ابتـدا بایستی تخلف وکیل از اختیارات وکالتـنامه ای را اثبات نمـوده و سپس نسبت به ابطال انتـقال سند بنام وی اقدام نمایید.. بدون شک، مرجع صالح رسـیدگی به دعـوی حقـوقی شما، دادگستری محل وقوع مال غیرمنقول موردبحث می باشد،، # پیشنهاد می کنم جهت بررسی بیشتر حدود اختیارات وکیل مورد بحث در وکالتنامه،، با رزرو مشاوره تلفنی متن وکالتنامه را به اینجانب ارسال نمایید تا بررسی و اظهارنظر گردد..

  • میخواستم بدونم یک وکیلی با وکلات تام اختیار یک زمینی را قولنامه ای معامله کرده ولی شخص وکالت را ابطال کرده وکیل نتوانسته زمین را سند بزند حالا حکم این زمین سندش به نام کس دیگر است وقولنامه توسط وکیل به تام دیگری شده چه حکمی صادر میشود

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود؛ اصـولا در صورتیکه وقوع بیـع از طرف وکیل، در زمان وکالت قانونی وی صورت گرفته باشد، معامله مذکور نافذ و معتبر می باشد، مگـر اینـکه خلاف آن اثبات گردد،، فلـذا بلحاظ ابطال بعدی وکالتنامه بعد از وقوع بیع،، شخصِ خریدار می تواند با طرح دادخواستی بطرفیت مالک ملک، الزام موکل (مالک) را به تنظیم سـند رسمی بخواهد..

  • نسبت به سوال قبلی که پرسیدم در رابطه با صلح عمری که مادرم انحام داده روی ۳دانگ و ۳ دانگ برای خواهرمه در ادامه اینکه خانه در رهن بانکه و وام داره مشکلی پیش نمیاد؟ مادرم زمانی که وام داشت به نام من صلح عمری کرده گفتن میتونه ابطال کنه کلا مانعی وجود داره یا خیر

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود مجدد؛ اصـولا وقتی قبـلا صلح عمـری صورت گرفته، در حال حاضـر مشکلی نخواهد داشت.. در صورت لزوم جهت بررسی بیشتر تمامی جهات، از طریق مشاوره آنلاین اقدام نمایید..

  • با سلام اینجانب چند ماه پیش با یک سواری کامیونت حمل نوشابه یک تصادف داشتم. _ مقصر حادثه شخص راننده کامیونت شناخته شد. - پس از کارشناسی و پس از کسر مبالغ پرداختی توسط پوشش دهنده شخص ثالث کامیونت بنا بر حکم دادگاه راننده کامیونت مکلف به پرداخت مبلغ ۵۲ میلیون خسارت به بنده گردید. - راننده در جلسات دفاع بصورت شفاهی اعلام کرد که بنده هم بعلت بیکار شدن درخواست دادخواهی از طرف مقابل را دارم که مورد تائید قرار نگرفت. - -شخص راننده تا تاریخ ۲۰ ام شهریور فرصت اعتراض به رای دادگاه را دارد - وکیل راننده کامیونت با تماس با بنده درخواست سازش بین طرفین و اخذ تخفیف را اعلام کردند که نهایتا سر مبلغ ۴۵ میلیون تومان توافق بصورت شفاهی و تلفنی برقرار گردید. - مقرر گردید اینجانت طی یک جلسه حضوری یک فقره چک تضمینی رمز دار در وجه خودم را دریافت و در یک دفتر اسناد رسمی بدون ذکر مبلغ نسبت به پرونده شکایت مورد نظر رضایت خود را اعلام دارم. مواردی که بنده تمایل دارم شخص راننده متخلف جدا از رضایت نامه ایی که بنده امضا میکنم به بنده متعهد گردند. ۱. شخص راننده متخلف در مورد پرونده مورد نظر حق هرگونه دادخواهی و اعتراض به حکم مورد نظر را از خود سلب مینماید. ۲. در صورت نیاز به پرداخت هرگونه وجه برای مختومه اعلام شدن روند دادرسی کلیه هزینه های مورد نظر بر عهده راننده متخلف است سوال بعدی من اینکه متن رضایت نامه ایی که بنده باید امضا کنم به چه صورت باید باشد.

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود؛ کاربر محتـرم؛ اصـولا رضایتنامه مشروط و معـلق مورد پذیرش مراجع قضایی واقع نمی گردد‌ و عدول از رضایت نیز مسموع نمی باشد.. فلـذا با ارائه رضایت، دیگـر هر گونه ادعای بعـدی ساقط خواهد بود.. در صورت لزوم می توانید از طریق مشاوره تلفنی، درخواست تنظیم اوراق قضایی "تعـهدنانه و یا رضایت" حسب مورد را بخواهید..

  • سلام. ما وراث وکالت فروش و کاری ب یه برادرم را دادیم و خانه پدری رو به همان بردار فروختیم و حتی قولنامه و سند با امضای همه وراث تنظیم شد حال خواهرای ما ادعا میکنند ک برادرم خیانت کرده و شکایت کرده اند بنظرتون در دادگاه برادرم محکوم است؟

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود؛ کاربر محترم؛ با توجه به اصل صحت عقـود و قراردادها، معامله مڋکور صحیخ بوده و هر گونه ادعای بعـدی خواهران، بایستی مستند به دلیل و مدرک بوده باشد، و گرته رد می گردد،، در صورت داشتن دلایل و مدارکی دال بر اثبات خیانت ادعایی.؟! برادرتان، باید دادخواستی مبنی بر ابطال معامه بطرفیت برادرتان مطرح گردد.. بلحاط تخصصی بودن موضـوع، بهـتر است اٻتـدا از یک متخصص حقوقی، مشاوره های لازم را اخذ نمایید..

  • من مشاوره تلفنی گرفتم چرا تماس نمیگیرند؟ لطفا بررسی کنید

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود؛ کاربر محتـرم؛ جنابعالی با بررسی مراتب، می توانید نسبت به برقراری تماس اقدام نمایید..

  • سلام ، شخصی سواد خواندن و نوشتن نداشته است و قراردادی را امضا نموده است ، آیا بعدها خود شخص و یا ورثه ایشان می توانند ادعا کنند که ایشان چون سواد نداشته است از ایشان سو استفاده شده است و قرارداد را فسخ کنند ؟

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود؛ کاربر محترم؛ بصرف بیسواد بودن فروشنده به تنهایی دلیل و مجوز قانونی برای فسخ معامله نبوده و نیست،، بدون شک هر مدعی بایستی بتواند ادعای خود را با دلایل و مدارک مستند در محکمه اثبات نماید.. بنطر نمی رسد که صرف ادعای سوءاستفاده از فروشنده صـرفا به بهانه بیسوادی وی، مورد پذیرش دادگاه قرار بگیـرد،، هر چند که نتیجه، منـوط به مدارک اثباتی و دلایل استنادی و رسـیدگی دادگاه بستگی دارد..

  • سلام من یک قرارداد باسازمانی بستم ومبلق قرار داد ۷۳ میلیون بوده با پول الان چقدر می‌شود تاریخ قرارداد ۵/۱/۹۷بوده

    شنبه ، 24 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود.. کاربر محترم؛ اساسا در مطالبه مبالغ مورد قرادادی، خسارت تأخیـر در نأدیه از تاریخ ثبت دادخواست مطالبه محاسـبه می گردد نه از تاریخ قراداد،، در هر حال مبلغ 73/000/000 تومان از تاریخ 97/01/05 تا حال ارزش فعلی جمع مبلغ اصل دین به همراه خسارت به نرخ روز: جمـعا مبـلغ 2,662,984,429 ریال می باشد..

  • سلام اگه به دلیل اشنایی با فردی مورد فریب قرار بگیریم و سند ماشین رو به نامش بزنیم ولی طرف پول ماشین رو نده باید چیکار کنیم؟ میتونیم شکایت کنیم چون در این معامله هیچ پولی از طرف ایشان پرداخت نشده و متاسفانه به خاطر اشنایی با ایشون قولنامه یا نوشته ای هم نداریم. ممنون میشم جواب بدین

    سه شنبه ، 20 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود.. در صورت داشتن دلایل و مدارک و شـهود ،، می توانیـد دادخواست مطالبه ثمن خـودرو بطرفیت منتقل الیه مطـرح نمایید..

  • سلام. وقت بخیر. بنده با شخصی حدود ۹ماه هست که در بخشی از کار تولید یراق درب شراکت دارم (با قراداد). کار ما تولید هست و دارای چندین قسمت برای کار( پرداختکاری، مونتاژ، آبکاری و ...). شریک من برای کل کارگاه حدود ۲ میلیارد سرمایه گذاشته. اما برای قسمت آبکاری که با من شریکه سهم اون ۲۰۰ مبلیونه و من حدود ۱۸۰ میلیون هم تجهیزات وارد کار کردم و فقط در آبکاری شریک هستیم. حالا ادعا میکنه من ۵۰۰ میلیون ضرر کردم و میخواد تجهیزات منو برداره و به تعهدات مالی که به من داشته هم به طور کامل عمل نکرده در صورتی که آبکاری سود بهمون داده. الان هم به نگهبان کارگاه گفته که منو کارگاه راه ندن. و رسما داره زور میگه در صورتی که قرارداد داریم. من چطور میتونم حقمو و تجهبزاتمو پس بگیرم؟ ممنون میشم راهنماییم کنید. با سپاس فراوان.

    دوشنبه ، 19 اردیبهشت 1401

    • احمد جمشیدوند

      با درود.. اظهارنظر قطعی در ایتخصوص بسـتگی به متن قرارداد فیمابین دارد.. در صورتیکه قراارداد شراکت صـرفا در خصوص قسمت آبکاری منعقد شده و در بقیـه قسمتها شراکتی ثبت نگردیده، باشد، ضـرر ناشی از آن بخش ها نیز متوجه شـما نمی باشد.. پیشنهاد می کنم قرارداد فیمابین را به روئت یک متخصص حقوقی برسانید تا مقررات و نوع شراکت و تعهدات فیمابین بدقت بررسی گردد.. در صورت لزوم، می توانید با درخواست تأمین دلیل از شورای حل اختـلاف، جلب نطر کارشناس رسمی دادگستری در اینخصوص را نیز بخواهید..

سوال حقوقی