اعلان بطلان قرارداد

Question

سلام
در دو دعوی : 1- «اعلام بطلان قرارداد به جهات فقدان قصد و رضا و نامعین بودن مورد معامله»
2- «اعلان بطلان قرارداد به جهات شرط خلاف مقتضای ذات عقد و اشتباهات اساسی » ،،
وحدت موضوع و سبب دعوی وجود دارد ؟
یا فقط وحدت موضوع وجود دارد ؟
یا هیچکدام ؟
باتوجه به اینکه دعوای اول مستند به ماده 190 و مرحله ابتدایی عقد و دومی مرحله ماهوی عقد است.
هر نظری دارید بفرمایید.
با تشکر
((ضمنا طی سه چهار هفته قبل دو پرسش مجزای بنده بی پاسخ ماند.))

بیتا اخوان مدرس · Accepted Answer

سلام. با دقت به سوال شما: دو دعوی‌ که اشاره کردید عبارتند از:
اعلام بطلان قرارداد به جهات فقدان قصد و رضا و نامعین بودن مورد معامله
اعلام بطلان قرارداد به جهات شرط خلاف مقتضای ذات عقد و اشتباهات اساسی
و پرسش شما این است که آیا بین این‌ها وحدت موضوع و وحدت سبب وجود دارد یا خیر، با توجه به اینکه: دعوی اول بر مرحله ابتدایی عقد (ماده ۱۹۰ ق.م) است و دعوی دوم بر مرحله ماهوی عقد است.
۱. وحدت موضوع و سبب دعوی
وحدت موضوع یعنی موضوع دعوی یکی باشد؛ یعنی هر دو دعوی یک عقد و همان مورد معامله را هدف قرار دهند.
در اینجا هر دو دعوی درباره یک قرارداد مشخص است، بنابراین وحدت موضوع وجود دارد. ✅
وحدت سبب دعوی یعنی علت حقوقی مطالبه یکسان باشد؛ یعنی همان ایراد حقوقی یا همان جهت قانونی، عامل طرح دعوی باشد.
دعوی اول: فقدان قصد و رضا، نامعین بودن مورد معامله → مربوط به مرحله ابتدایی عقد، امکان وقوع عقد.
دعوی دوم: شرط خلاف مقتضای ذات عقد و اشتباهات اساسی → مربوط به ماهیت عقد و آثار حقوقی آن بعد از تشکیل عقد.
بنابراین، سبب دعوی متفاوت است چون یکی بر اساس فساد قصد/رضا و دیگری بر اساس اشتباه ماهوی یا خلاف ذات عقد است. ❌
✅ جمع‌بندی:
وحدت موضوع: دارد (هر دو دعوی درباره همان قرارداد است)
وحدت سبب: ندارد (علل حقوقی متفاوت است: ابتدایی vs ماهوی)
نکته عملیاتی:
از نظر تشخیص صلاحیت یا جمع دعوی‌ها در یک دادخواست، ممکن است قاضی تشخیص دهد که هر دعوی را جداگانه بررسی کند، زیرا هر یک به ماده و جهتی متفاوت مستند است.
می‌توان در لایحه، به وحدت موضوع اما اختلاف سبب اشاره کرد تا قاضی بداند، دعوی‌ها مرتبط ولی مستقل هستند.

اعلان بطلان قرارداد

بیتا اخوان مدرس