حجر چیست و نحوه اثبات حجر چگونه است؟

افراد در هر جامعه ای دارای حقوقی از قبیل فردی و اجتماعی هستند برخی اشخاص نیز به دلیل نداشتن قوه عقلانی، نرسیدن به سن بلوغ و یا عدم تشخیص بین خوب و بد، توانایی و شایستگی اجرا و انجام این حقوق را ندارند که در علم حقوق به این اشخاص محجور گفته می شود.
دین اسلام که بر پایه قواعد و اصول حقوقی بنا شده است از ابتدای تولد  در جامعه حمایت از حقوق افراد را مد نظر قرار داده  است به گونه ای که در قانون مدنی که برگرفته از فقه شیعه است نسبت به حفظ حقوق محجورین و مسئولیت اصلی قیم ،توضیحات کاملی بیان شده است که این خود نشان دهنده اهمیت موضوع حقوق محجورین در جامعه  می باشد.
صدور حکم حجر باعث ایجاد وضعیت حقوقی در فرد محجور می شود و او را در دخالت برخی امور خود به خصوص حقوق مالی آن شخص منع می کند.

حجر

در لغت به معنی منع و بازداشتن است و حجر در اصطلاح حقوقی منع شخص به حکم قانون است از اینکه بتواند امور خود را بطور مستقیم و بدون دخالت کسی اداره کند و خود شخصا اعمال حقوقی انجام دهد.

محجور

محجور شخصی است که اهلیت استیفاء و تمتع ندارد و نمی تواند اعمال حقوقی خود را انجام دهد.

تاز مانی که توده مردم برای بهبود حال یکدیگر احساس مسئولیت نکنند عدالت اجتماعی تحقق نمی یابد.
                                                                                                                                                                                                         هلن کلر

در اینکه حجر فقط در امور مالی است یا شامل امور غیر مالی هم می شود اختلاف نظر است برخی آن را فقط امور مالی می دانند و در مقابل برخی آن را  هم امور مالی و هم غیر مالی می دانند.

محجور کیست

به افرادی که هم اهلیت استیفاء و هم تمتع ندارند محجور می گویند . محجورین افرادی هستند که قدرت تشخیص مسائل مالی خود را ندارند ونمی توانند مصلحت خود را تشخیص دهند که قانون برای این افراد تدابیری از جمله صدور حکم حجر را  اندیشیده است  تا از سوء استفاده از این افراد جلو گیری شود .در قانون برای این افراد محدودیت هایی در نظر گرفته شده است . این افراد بر طبق قانون اجازه هیچ گونه تصرف در امر مالی خود ندارند و وظیفه دادگاه این است که برای این افراد قیم تعیین کنند و پس از تعیین قیم تمام دارایی های فرد محجور را مدیریت کند؛ قیم حق هیچ گونه تصرفی در اموال محجور که به مصلحت او نباشد را ندارد.

محجورین به سه دسته تقسیم می شوند

الف-صغار:به کسی گفته می شود که هنوز به سن بلوغ نرسیده است و به همین دلیل قادر به تشخیص امور خود نیست.
ب - غیر رشید یا سفیه : به کسی گفته می شود که با آنکه به سن قانونی هم رسیده اند توانایی و درک تشخیص خوب و بد مسائل را ندارند.
ج – مجانین: به اشخاص دیوانه که فاقد قوه عقل هستند و نمی توانند امور مالی و غیر مالی خود را انجام بدهند.

انواع حجر

با توجه به نوع ممنوعیت شخص به تصرفات اموال خود می توان حجر را تقسیم بندی کرد:
الف – حجرعام: حجر عام آن است که شخص به طور کامل از اجرای حق و انجام دادن اعمال حقوقی ممنوع است مثل حجر مجنون که حجر عام است زیرا دیوانه در تصرف تمام امور خود به دلیل فقدان اراده ممنوع است و نمی تواند هیچ نوع عمل حقوقی انجام دهد.
ب – حجر خاص :ورود فرد در پاره ای از تصرفات خود ممنوع است نه همه ی آنها مثل حجر سفیه که محدود به امور مالی است ولی می توان در امور غیر مالی تصمیم بگیرد.

معاملات مجنون چگونه است 
ماده 1211 قانون مدنی: جنون به هر درجه که باشد موجب حجر است.
معامله مجنون به دلیل نداشتن قصد باطل است .
جنون به دو دسته تقسیم می شود :1دائم 2ادواری 
معامله مجنون دائم کلاً باطل است ولی معاملات مجنون ادواری در زمان جنون باطل و در زمان هوشیاری صحیح است.

نحوه اثباط حجر افراد 

یکی از ساده ترین راه های اثباط حجر مراجعه به پزشک قانونی است  پزشک قانونی با رفتاری که از شخص می بیند و انجام تحقیقات نسبت به ارسال نامه پزشکی محجور فرد به دادگاه اقدام می نماید دادگاه نیز ضمن دعوت از فرد محجور و بررسی و تحقیقات در این خصوص اقدام به صدور حکم حجر فرد محجور می کند . راه دیگر اثباط حجر شهادت شهود و افرادی است که با محجور در رابطه هستند و رفتارهای آن فرد را تحت نظر دارند در این صورت می توانند با تنظیم وارسال دادخواست از طریق دفاتر خدمات قضایی خواهان صدور حکم حجر و تقاضای قیومت برای این اشخاص نمایند. 

دادگاه صالح برای صدور حکم حجر و نصب قیم 

صدور حکم حجر و نصب قیم با داد گاه عمومی است.
در اصل 21 قانون اساسی مصوبه 1376 نصب قیم و امین و عزل آنها در صلاحیت دادگاه خانواده قرار گرفته است .

آثار صدور حکم محجور 
هنگامی که حکم حجرصادر شد آثاری بر این حکم ایجاد می شود که زندگی شخص محجور را از منظر حقوقی مورد نظارت قرار می دهد و شامل :
الف –ممنوع شدن محجور از دخالت در امور مالی و جلوگیری ازتعهدات مالی برای محجور می شود.
ب – تعین قیم جهت اداره اموال مالی برای شخص محجور.
ج – فروش اموال شخص محجور تنها با اجازه دادستان و توسط قیم به جهت مصلحت محجور انجام خواهد شد.

چگونگی اعتراض به حکم حجر

هنگامی که شخص محجور با درمان و مراقبت بهبود یابد و محجوریت او به پایان رسیده باشدمی تواند نسبت ابطال حکم حجر اقدام نماید.
شخص محجور که بهبود یافته است می تواند پس از مراجعه و اعتراض به دادگاه و دریافت احضاریه نسبت به تقاضای تغییر نظر قاضی اقدام  نماید سپس دادگاه تجدید نظر بعد از برسی مدارک و گزارش پزشکی قانونی  رای به باطل شدن حکم می دهد و یا آن حکم را پا برجا می داند اگر نظر دادگاه باطل شدن حکم حجر بود اختیار اموال مجنون را از قیم سلب می کند و به خود فرد باز می گرداند.

نتیجه گیری
وقتی که فرد متولد می شود از همان بدو تولد صاحب حق و تکلیف می شود اما برخی معاملات نیاز به برخی زمینه ها و شرایط دارد مثلا کسی که معامله ای انجام می دهد باید دارای یکسری شرایط از جمله دارا بودن قوه عقلانی باشد تا معامله او صحیح باشد زیرا در صورت نبودن قوه عقل نمی توان خوب را از بد تشخیص داد و ممکن است به ضرر خود کاری را یا معامله ای را انجام دهد  به همین دلیل قانون به جهت انجام  امور حقوقی برای افراد فاقد قوه عقلانی،مجنون و  یا افرادی که هنوز به سن قانونی و بلوغ نرسیده اند  ولی یا سرپرست در نظر  گرفته است درقانون مدنی به این گونه اشخاص به دلیل عدم توانایی اداره امور خود محجور گفته می شود مطابق قانون می توان برای این افراد از طریق پزشک قانونی و یا شهادت شهود پس از طی مراحل تحقیقاتی توسط دادگاه (پس اثبات محجوریت شخص )حکم به محجوریت صادر گردد دادگاه نیز  بر اساس حجر دائم یا ادواری برای او قیم تعیین می کند در حجر دائم فرد کلا نسبت به اموال خود حق هیچ گونه دخل و تصرفی ندارد ولی در حجر ادواری فقط در مواقعی که در حالت سلامت است می تواند نسبت به اموال خود تصرف کند .

۵ / 4.75 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

  • سلام درست این مطلب چیه اشتباه در دائی، مؤثّر در معامله است با اینکه در حقیقت اراده را معلوم میکند چون که دعا امري است شخصی و متغیر که وارد قلمرو قرارداد و توافق ارادهي طرفین میگردد. نواهی و اعراض در معامله متنوع و مختلف است؛

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • مینا مرادی ساکی

      باسلام کاربرگرامی شما میبایست جهت درک این ماده به کتب اموزشی حقوق مراجعه نمایید.

  • سلام مستاجرداشتم وسایل های خونه رو برده ورفته تو دادگاه به من زنگ میزنه که ضامن ندارم وبرو رضایت بده من همه رو واریز میکنم خلاصه واریز نکرد ودیگه بعد چند تماس واریز هم انجام نشد حالا آیا ضامن آورده؟؟قاضی گفته یا زندان یا رضایت؟؟حالا چی میشه دوروز خبری نیست ازش

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • ناصر روحی زاده

      سلام کاربر گرامی ایشان باید در موعد تعیین شده از طرف اجرای احکام خسارت شما را پرداخت نمایند و اگر اقدام به این عمل نکرده اند فورم با اطلاع به واحد اجرای احکام درخواست جلب ایشان را نمایید موفق و موید باشید.

  • [۳/۴،‏ ۱۳:۲۱] فرزین: سلام [۳/۴،‏ ۱۳:۲۱] فرزین: روز بخیر [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: یه مغازه شریک بودیم ۱/۵ من سهم داشتم [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: من یه مبایعه نامه با شریکم نوشتم [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: به صورت اقساط [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: ایشون به من چک بده [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: قرار شد واگذار کنم [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: و تو قرار داد ذکر شد مابقی طی ۵ عدد چک با فلان تاریخ فلان مبلغ ثمن معامله [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: و هر چک پاس نشه معامله فسخ هست [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: یه مقدار وجه نقد به من داد [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: باز تو قرار داد قید شد [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: تا فلان تاریخ اگه ۵ فقره چک رو نده [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: معامله فسخ هست [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: و گفت چون چک هام تموم شده دسته چک بگیرم بهت چک میدم [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: حالا چک‌ها رو نداده [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: میشه معامله رو فسخ کنیم [۳/۴،‏ ۱۳:۲۲] فرزین: با توجه به اینکه مبایعه نامه چاپی بوده و خیارات رو اسقاط کردیم از خود

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • مصیب قادری چشمه گچی

      سلام کاربر گرامی سوال مطروحه شما اصلا مشخص و واضح و گویا نیست. لطفا دوباره با نگارش معلوم و مشخص در سایت قرار دهید تا به آن پاسخ داده شود. موید باشید.

  • سلام سه سال قبل زمینی خریدم و تو مبایعه نامه قید گردید اگر زمین مستحق اللغیر درآید یا احدی حقی و ستمی نسبت به زمین داشته باشد فروشنده متعهد است سه برابر ارزش روز معامله را به خریدار پرداخت نماید.الان بعد سه سال با حکم قطعی دادگاه للغیر درامد و خلع ید از من شد.الان با توجه با گذشت ۳ سال و کاهش نجومی ارزش ثمن معامله چگونه میتونم علاوه بر خسارت قراردادی طبق وحدت رویه ۸۱۱ نسبت به کاهش ارزش ثمن اقدام کنم؟؟

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • ناصر روحی زاده

      سلام کاربر گرامی ابتدا اظهارنامه ای در مورد اظهارات خودتان مبنی بر اخذ ضرر و زیان و جبران ارزش ثمن مورد معامله به طرف مقابل خود اظهارنامه ارسال نمایید اگر نتیجه ای حاصل نشد از طریق مراجع قضایی دادخواست وجه التزام و کاهش ارزش ثمن مورد معامله در تاریخ مورد نظر شما از محکمه محترم خواستار محکومیت ایشان شوید به احتمال زیاد اگر اسناد و مدارک شما تکمیل و ضمیمه دادخواست شما شوند پیروز این دعوی شما خواهید بود موفق و موید باشید.

  • سلام من خواهرم تو کمپ الان نزدیک به شش ماه میخوام بیارمش بیرون دادگاه رفتم کسی جوابم نداده کمپ همانطور میخوام یک راه حل یا یک وکیل بتونه برام کاری بکنه من مشهد هستم

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • فرشته نوری

      با سلام،از طریق سایت و وکلای محترمی که در این سایت محل کارشان مشهد است میتوانید کمک‌ بگیرید.موفق باشید.

  • سلام. برادر من پارسال از یکی از دوستاش پول میخواست. نمیدونم ازش طلبکار بود یا قرض میخواست که چون تو ایران نبود پول در چند مرحله به شماره کارت من واریز شد. من پیامهایی که برادرم فرستاده که الان به حسابت پول میاد و واریز کن به حساب شخص دیگر را دارم. الان اون شخصی که بحسابم پول ریخته میتونه از من شکایت کنه که بهش بدهکارم؟ در صورتیکه تا الان ادعای هیچ طلبی هم نکرده ولی ظاهرا با برادرم دچار مشکل شده و میخواد اذیتش کنه. اگر شکایت نکنه من باید تا آخر عمر نگران این باشم که ممکنه یک روزی از من شکایت کنه و کاری نمیتونم انجام بدم؟

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • فرشته نوری

      با سلام،بله به جهت اینکه پول به کارت شما واریز شده می تواند ادعای مطالبه طلب نماید که شما نیز میتوانید بعد از پرداخت، از برادر خود مبلغ را به استناد پیامکها و شهادت شهود دریافت کنید.اما تا شکایت نکرده پیشاپیش نگران نباشید.

  • سلام وقت بخیر برادر بزرگ ما بیش از ۲۰ ساله که اعتیاد داره. الانم مدتیه شیشه میکشه. راهی هست که بتونیم از خونه دورش کنیم. تو زندان بمونه. میترسیم توهم میزنه کار خطر ناکی کنه ما همه جایگاه اجتماعی بالایی داریم. پدرو مادر آبرومند واقعا دیگه خسته شدیم همگی تمام راه ها رو رفتیم. از نظر حقوقی چطور میتونیم جلو بریم؟ ممنون میشم من رو راهنمایی بفرمایید‌ .

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • فرشته نوری

      با سلام،کاربر گرامی،بعتر است ایشان را زیر نظر روانشناسهای متخصص و خبره جهت این امر قرار دهید تا از اعتیاد به صورت ریشه ای پاک شود و به مراکز ترک اعتیاد معتبر معرفی شود هر دو با هم. زندان برای آنها یک آموزشگاه هست که راههای خلاف را بیشتر یاد میگرند و بدتر میشود.

  • سلام چند وقتیه یه دستگاه خریدم از یه تولیدی الان تازه فهمیدم که این دستگاه از شرکت دیگری هست وایشان لوگوی شرکت خودشونو زدن روی دستگاه و هیچ ضمانتی هم برای دستگاه ندادند نمایندگی اصلی هم میگه ربطی به ما نداره تازه گرون هم فروخته در کل روز اول گفت ساخت شرکت خودمونه میتونم ازشون شکایت کنم یاخیر لطفا راهنمایی کنید ممنون

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • ناصر روحی زاده

      سلام کاربر گرامی اگر برند مورد نظر شما فیما بین طرفین قرارداد تصریح شده است و خلاف این واقعه مشخص شود شما می توانید مورد معامله را فسخ نموده و ضرر و زیان را از طرف مقابل تان مطالبه نماید.

  • شکایتی داشتیم در شورای حل اختلاف به سبب اینکه قاضی با متهم هم ولایتی بود مختومه اعلام کرد .حال باید چه کنیم

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • ناصر روحی زاده

      سلام کاربر گرامی هم ولایتی بودن قاضی شورای حل اختلاف با طرف دعوای شما موجب نمی شود که از جهات ایراد رد دادرس محسوب شود ایراد رد دادرس از جمله مواردی را شامل می شود که قرابت نسبی یا سببی با همدیگر داشته باشند اگر این موارد اثبات شود بله می توانید از قاضی رسیدگی کننده شکایت به عمل آورید موفق و موید باشید.

  • سلام من یک ملک را از دو تا خواهر که طبق انحصار وراثت به دو تاخواهر رسیده بود دو تا تاریخ متفاوت در دو تا دفتر خونه سند زدم ۳ سال پیش دفتر خونه یک فرد و یک سند را دوبار در دفتر به اسم من زده الان میخوام اسعلام ثبت بگیرم نمیدن چکار کنم ملک دست منه قول نامه هم دارم اعطراض هم ملک ندارد

    جمعه ، 13 اسفند 1400

    • ناصر روحی زاده

      سلام کاربر گرامی مستحضر باشید می توانید با ارائه مشخصات و اسناد و مدارک خود به دفتر ثبت کنند استعلام مورد معامله را اخذ نمایید و اگر این اقدام شما به نتیجه ای حاصل نشد از طریق مراجع قضایی اقدام به استعلام ملک مورد نظر نمایید موفق و موید باشید

سوال حقوقی