چک ضمانت تخلیه یا قوانین روابط میان مستاجر و مالک چیست؟

یکی از قراردادهای رایج که روزانه تعداد زیادی از آن توسط افراد مختلف تنظیم می‌شود قرارداد میان موجر و مستاجر است. این قرارداد دارای حساسیت‌های زیادی بوده و به همین دلیل باید در تنظیم آن نکات مختلف زیادی را در نظر داشت.

چک ضمانت تخلیه از طرف مستاجر به موجر داده می‌شود و ما در این مقاله قصد داریم این ابزار را از جهات مختلف بررسی کرده تا به شما هنگام عقد قرارداد اجاره و صدور این چک کمک کرده باشیم.

چک ضمانت تخلیه چیست؟

هنگامی که قرارداد اجاره ملک بین موجر و مستاجر تنظیم می‌شود هر دو طرف سعی می‌کنند ابعاد مختلف آن را بررسی و سپس امضا کنند. برخی اوقات امکان دارد که مستاجر هنگام انقضای مدت قرارداد، اقدام به تخلیه بنا نکند و این مورد می‌تواند باعث خسارت به موجر شود.

برای جلوگیری از این اتفاق موجر هنگام عقد قرارداد چکی را تحت عنوان ضمانت تخلیه از مستاجر دریافت خواهد کرد و تعهد می‌کند پس از تخلیه ملک، آن را به مستاجر بازگرداند. موضوع این چک در قانون موجر و مستاجر ذکر نشده اما منعی هم برای آن وجود ندارد و باید گفت چک ضمانت تخلیه در قالب عرف عمومی شکل گرفته و پذیرفته شده است.

مبلغ چک ضمانت تخلیه چگونه مشخص می شود؟

یکی از سوالاتی که ممکن است در مورد چک ضمانت تخلیه برای افراد به وجود بیاید مبلغ آن است. در مورد مبلغ آن باید گفت نمی‌توان عدد مشخصی را برای این چک در نظر گرفت بلکه باید به صورت توافقی بین موجر و مستاجر تعیین شده و امضا شود.

البته می‌توان برای تعیین این مبلغ فاکتورهایی همچون مسکونی یا تجاری بودن ملک، مبلغ رهن یا اجاره و ... را در نظر گرفته و توافق کرد.

نحوه نوشتن چک ضمانت تخلیه

برای نوشتن چک ضمانت تخلیه بهتر است به قانون تجارت استناد کرده و نکات مهم را در مورد آن رعایت کنیم. توجه داشته باشید متن چک باید عاری از هرگونه خط‌خوردگی باشد تا مورد تایید مراجع قانونی قرار گیرد.

همچنین شماره چک و مبلغ دقیق آن هم با اعداد و هم با حروف نوشته شود تا مشکلی به وجود نیاید. از دیگر نکات مهم در نوشتن چک، ذکر عنوان ضمانت تخلیه است که چک برای آن صادر می‌شود. نباید چک ضمانت تخلیه در وجه حامل صادر شود بلکه باید در وجه موجر نوشته شده و به وی سپرده شود در غیر اینصورت اگر چک مفقود شود عواقب مهمی برای صادر کننده آن خواهد داشت.

تاریخ چک ضمانت تخلیه

با استناد به ماده 311 قانون تجارت از موارد اعتبار چک ضمانت تخلیه، تاریخ و محل صدور آن است که چک ضمانت تخلیه نیز از این قاعده مستثنی نیست. تاریخ دقیق چک ضمانت تخلیه نیز زمان اتمام قرارداد اجاره است یعنی اگر قصد دارید قراردادی یک ساله تنظیم کنید تاریخ چک ضمانت تخلیه آن نیز 1 سال پس از اتمام قرارداد است.

در صورتی که این چک تاریخ نداشته باشد از نظر قانونی بی اعتبار بوده و نمی‌توان از طریق آن اقدامی انجام داد.

گم شدن چک ضمانت تخلیه

یکی از مشکلاتی که ممکن است در طول زمان قرارداد به وجود بیاید گم شدن چک ضمانت تخلیه توسط موجر است که می‌تواند برای وی دردسرهایی ایجاد کند.

همانطور که به آن اشاره شد چک ضمانت تخلیه باید به صورت شخصی و در وجه موجر نوشته شود اما با این وجود پس از مفقود شدن چک، موجر موظف خواهد بود طی نامه‌ای مفقودی را اعلام کرده و مسئولیت آن را بر عهده بگیرد. مستاجر نیز با در دست داشتن این نامه به بانک صادر کننده مراجعه کرده و مفقودی را اعلام کند تا از به وجود آمدن مشکل جلوگیری کند.

برگشت زدن چک ضمانت تخلیه

اگر مستاجر در موعد مشخص شده ملک را تخلیه نکند موجر می‌تواند نسبت به وصول چک اقدام نماید. اگر موجودی حساب مستاجر به اندازه کافی نباشد چک برگشت خواهد خورد اما در این مورد حکم جلب طرف مقابل صادر نخواهد شد بلکه موجر باید مسئله را از طریق مراجع قانونی پیگیری کند.

باید گفت برگشت زدن چک در اغلب موارد گزینه آخری است که موجر باید سراغ آن برود؛ زیرا چک ضمانت تخلیه در عرف اهرم فشاری است که تخلیه در موعد مقرر انجام شود.

نکات مهم در چک ضمانت تخلیه

همانطور که به آن اشاره شد صدور چک ضمانت تخلیه در عرف ایران پذیرفته شده و در قراردادهای زیادی بین موجر و مستاجر رد و بدل می‌شود. علاوه بر نکات مهمی که گفته شد نکات مهم دیگری نیز در صدور این چک وجود دارد که دانستن آن‌ها می‌تواند به شما در عقد قرارداد کمک کند.

این نکات مهم شامل:

• اگر به عنوان مالک برای اجاره ملک خود چک ضمانت تخلیه دریافت کرده‌اید باید بدانید امکان استفاده از آن بر علیه مستاجر قبل از سررسید قرارداد وجود نخواهد داشت و اینکار را می‌توان کاری غیر قانونی به حساب آورد.
• دریافت چک ضمانت تخلیه توسط موجر در عرف امری عادی است و او می‌تواند این درخواست را از شما داشته باشد اما شما نیز به عنوان مستاجر امکان خودداری از صدور چک را خواهید داشت.
• حتما پس از اینکه چک ضمانت تخلیه را صادر کردید شماره آن را در قرارداد اجاره‌نامه ذکر کنید تا مشخص شود کدام چک به عنوان چک ضمانت تخلیه به موجر داده شده است. اینکار می‌تواند از حوادث احتمالی جلوگیری کرده و خیال دو طرف را راحت کند.

سخن آخر

قرارداد اجاره از رایج‌ترین قراردادهایی است که در دفتر مشاوره املاک تنظیم شده و دو طرف ملزم به امضا آن خواهند بود. اما این قرارداد دارای قوانین و نکات مهمی بوده که اطلاع از آن‌ها می‌تواند در به وجود آمدن مشکلات و خسارات احتمالی جلوگیری کند.

چک ضمانت تخلیه یکی از ابزارهایی که در عرف پذیرفته شده و موجر برای تضمین تخلیه ملک خود در موعد مقرر از مستاجر دریافت خواهد کرد. تاریخ این چک زمان پایان قرارداد اجاره است و موجر نمی‌تواند قبل از این تاریخ از این چک به عنوان اهرم فشار علیه مستاجر استفاده کند. البته باید گفت وصول چک آخرین گزینه موجر خواهد بود و قبل از آن او باید از روش‌هایی دیگری برای تخلیه ملک خود توسط مستاجر استفاده بکند.