اعتراض ثالث اجرایی در دعوای کیفری

اعتراض ثالث اجرایی در پرونده کیفری به معنای شکایتی است که توسط شخص ثالثی که در پرونده کیفری حضور ندارد، علیه توقیف یا اجرای اموال متعلق به او در جریان اجرای حکم یا قرار تأمین کیفری مطرح می‌شود. مطابق ماده ۱۴۶ قانون اجرای احکام مدنی، «هرگاه نسبت به مال منقول یا غیرمنقول یا وجه نقد توقیف شده، شخص ثالث اظهار حقی نماید، اگر ادعای مزبور مستند به حکم قطعی یا سند رسمی باشد که تاریخ آن مقدم بر تاریخ توقیف است، توقیف رفع می‌شود و در غیر این صورت عملیات اجرایی تعقیب می‌گردد و مدعی حق برای جلوگیری از عملیات اجرایی و اثبات ادعای خود می‌تواند به دادگاه شکایت کند». به بیان دیگر، اگر اموالی از طرف اجرای احکام کیفری توقیف شده و شخص ثالث با ارائه سند معتبر (مثلاً سند رسمی یا حکم دادگاه قبلی) مالکیت خود را ثابت کند، توقیف رفع می‌شود؛ در غیر این صورت باید دادخواست اعتراض ثالث اجرایی به دادگاه تقدیم نماید.

قاسمی‌عهد اظهار کرد: احکام کیفری به دو شیوه‌ اجرا می‌شود؛ اجرای احکام صرفاً کیفری و اجرای احکام کیفری یا قرارهای صادره که دارای جنبه‌های حقوقی است. 

برای مشاهده سوالات کیفری در موضوعات مختلف وارد صفحه بانک سوالات کیفری شوید. 

شرایط طرح اعتراض ثالث اجرایی کیفری

برای اقامه دعوای اعتراض ثالث اجرایی در پرونده کیفری معمولاً باید شرایط زیر فراهم باشد:

• شخص ثالث حقی برای خود احراز کرده باشد: فردی که در اجرای حکم یا قرار کیفری مال او توقیف شده، باید ادعا کند مالکیت یا حقی نسبت به آن مال دارد. این ادعا معمولاً باید با ارائه سند رسمی یا حکم قطعی دادگاه قابل اثبات باشد

• شخص ثالث در زمان صدور رأی یا دستور تأمین در جریان دعوا حضور نداشته باشد: یعنی ثالث در دعوای اصلی حضور نداشته و از توقیف اموال خود بی‌اطلاع بوده است.

• موضوع توقیف اموال از امور مالی باشد: دعوای اعتراض ثالث اجرایی مالی است و فقط درباره اموال (منقول یا غیرمنقول) یا وجوه نقد مطرح می‌شود.

پس از احراز شرایط فوق و تقدیم شکایت به دادگاه، تکلیف اموال توقیفی بر اساس قوانین اجرایی مشخص می‌شود. همچنین باید توجه شود که اعتراض ثالث اجرایی کیفری محدودیت زمانی خاصی ندارد؛ شخص ثالث هر زمان پس از توقیف اموال خود می‌تواند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست اعتراض ثالث اجرایی، دعوای خود را پیگیری کند. مطابق قانون، طرح این دعوی نیاز به تقویم خواسته و پرداخت هزینه دادرسی ندارد و صرفاً با تقدیم دادخواست در مهلت مناسب قابل انجام است.

مراحل و نتایج رایج اعتراض ثالث اجرایی

اگر دعوای اعتراض ثالث اجرایی اقامه شود، دو حالت کلی رخ می‌دهد:
مستند به حکم قطعی یا سند رسمی (موضوع ماده ۱۴۶ قانون اجرای احکام مدنی): در این فرض، چنانچه قاضی دادگاه، مالکیت ثالث را تأیید کند، حکم به رفع توقیف مال صادر می‌شود.
مثلاً اگر حکم قطعی قبلی نشان‌دهنده مالکیت ثالث باشد، طبق ماده ۱۴۶ توقیف مرتفع می‌شود.
بدون سند قطعی (موضوع مفاد ماده ۱۴۶): اگر ادعای ثالث صرفاً مستند به اسناد عادی یا ادعاهای جدید باشد، دادگاه حقوقی (مطابق آیین دادرسی مدنی) به شکایت رسیدگی می‌کند. در این حالت ادامه عملیات اجرایی تا تعیین تکلیف نهایی متوقف می‌ماند و اگر ادعای ثالث محرز شود، رفع توقیف انجام می‌شود.

برای پرسیدن سوالات حقوقی خود وارد سایت وکیل وند بخش مشاوره متنی شوید و سوال خود را به صورت رایگان بپرسید.

مرجع صالح رسیدگی به اعتراض ثالث اجرایی کیفری

در مورد اینکه کدام مرجع قضایی به این اعتراض رسیدگی می‌کند، باید به قانون آیین دادرسی کیفری و قوانین مرتبط توجه کرد. ماده ۱۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر می‌دارد: «دادگاه حقوقی به اعتراض اشخاص ثالث نسبت به توقیف اموال ناشی از اجرای قرار تأمین خواسته، مطابق مقررات اجرای احکام مدنی رسیدگی می‌کند»
به این ترتیب دادگاه عمومی حقوقی مرجع اصلی رسیدگی به اعتراض ثالث اجرایی است. بنابر اکثر نظرات حقوقی و آراء قضایی، حتی در فرض‌هایی که اموال به دستور بازپرس یا دادیار توقیف شده باشند، صلاحیت نهایی دادگاه حقوقی است.

برخی حقوقدانان ممکن است تصور کنند چون اجرای دستورهای تأمینی و ضبط اموال در حوزه صلاحیت معاونت اجرای احکام کیفری انجام می‌شود، پس این معاونت خود بتواند اعتراض ثالث را رسیدگی کند. اما نظر اکثریت بر این است که حتی در صورتی که ثالث حکم قطعی یا سند رسمی داشته باشد، برای اثبات حقش باید به دادگاه حقوقی مراجعه کند و وظیفه معاونت اجرای احکام کیفری صرفاً نظارت بر اجرای رأی کیفری است
به عبارت دیگر، معاونت اجرای احکام کیفری مرجع رسیدگی به اعتراض ثالث اجرایی نیست و مطابق قانون، شکایت ثالث باید نزد دادگاه حقوقی طرح شود.

برای مفهوم بیشتر یک جدولی مطابق جدول زیر برای شما تهیه شده است تا راحت تر مفاهیم این متن را بخوانید. شما می توانید سوالات خود را به صورت تلفنی از قسمت مشاوره تلفنی سایت وکیل وند بپرسید. همکاران ما در سریع ترین زمان ممکن پاسخگوی شما خواهند بود.