نفقه چیست

نفقه یعنی تأمین هزینه زندگی زن که شامل خانه، اثاثیه، منزل، غذا، لباس، دارو و درمان بوده که از زمان عقد دائم بر عهده شوهر است. محاسبه میزان نفقه بر مبنای شئونات خانوادگی زن، عرف و عادت ساکنان هر منطقه و وضع مالی مرد میباشد.

*مهم ترین سوالی که در خصوص نفقه پیش می آید این است که معيار تعیين مقدار نفقه زوجه چيست؟ 

 پس از عقد دائم بین زوج و زوجه مهم ترین شرط دریافت نفقه تمکین زن در برابر شوهر است، که مرد را ملزم به پرداخت نفقه به زن می کند .

برخي نياز زن بر حسب زمان و مكان را معيار تايين نفقه دانسته اند. فقهاي اماميه، شأن زن را معیار قرار داده اند؛ آنان عقيده دارند در تايين نفقه زن، بايد شأن خانوادگي زوجه را در نظر گرفت؛ هرچند فراتر از نياز وي يا توان مالي زوج باشد. 

گروهي از فقهاي سني بر اين باورند که لازم است شأن زوج و زوجه باهم معيار تايين نفقه قرار بگيرد. 

بي شک بخش مهمی از دوام و سلامت نهاد خانواده در گرو تقسيم کار و مسؤوليت بین زوج و زوجه است . بر اساس احكام شرعي و قوانين موجود ، مسؤوليت تأمين هزينه هاي زندگي اعضاي خانواده از جمله( زوجه)، به عهده زوج است.

*حال سوال این است که مبلغ نفقه زن چقدر است و نفقه زن چگونه محاسبه می شود؟

برخی مواقع زن و مرد با هم به توافق می رسند مبنی بر اینکه مبلغ نفقه زن چقدر باشد . در این حالت ، دیگر دادگاه وارد موضوع محاسبه میزان نفقه زن نمی شود . اما اگر زن و مرد بر سر میزان نفقه زن به تفاهم نرسیده باشند ، دادگاه باید میزان نفقه زن را محاسبه نماید . در این حالت ، قاضی پرونده ممکن است که به درخواست زن و یا مرد میزان نفقه زن را با صدور قرارکارشناسی به کارشناس تعیین نفقه ارجاع می دهد . این کارشناس و باید میزان نفقه را محسابه کند و به قاضی اعلام کند . نحوه محاسبه میزان نفقه زن توسط کارشناس نفقه هم با توجه به سن زن ، میزان تحصیلات ، شغل و شأن خانوادگی اوست ، میزان نفقه زن به لحاظ عرفی توسط کارشناس تعیین و حکم پردخت آن توسط دادگاه صادر می شود .

*اگر نفقه توسط مرد (زوج) پرداخت نشود ضمانت اجرای آن چیست؟

عدم پرداخت نفقه زن موجب مشکلات عدیده ای در روابط خانوادگی می گردد. بدلیل اهمیتی که برای پرداخت نفقه در روابط بین زوجین متصور است ، پرداخت نفقه زن برای مردان الزام آور شده است . مطابق ماده 1106 قانون مدنی در عقد دائم نفقه زن به عهده شوهر است . 

این یکی از مزایایی است که قانونگذار برای زنان در نظر گرفته که در صورت وجود شرایط تعلق نفقه به زن پرداخت می شود . ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه توسط مرد به دو نوع حقوقی و کیفری درقانون پیش بینی شده است که در این مقاله به ضمانت اجرای حقوقی عدم پرداخت نفقه زن و ضمانت اجرای کیفری عدم پرداخت نفقه زن خواهیم پرداخت .

*ضمانت اجرای حقوقی عدم پرداخت نفقه زن:

مطابق ماده 1111 قانون مدنی زن می تواند در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه ، به محکمه رجوع کند . در این صورت محکمه میزان نفقه را معین و شوهر را به دادن آن محکوم خواهد کرد .

*بنابراین ، ضمانت اجرای حقوقی عدم پرداخت نفقه زن ناظر به حالتی است که زن از طریق دادگاه های حقوقی اقدام به ارائه دادخواست حقوقی مطالبه نفقه نموده و نفقه خود را مطالبه می کند که در این حالت در صورت وجود شرایط تعلق نفقه به زن ، مرد موظف به پرداخت نفقه به وی خواهد شد . بعلاوه اینکه اگر مرد به دلایلی نتواند نفقه زن را بپردازد ، برای زن حق طلاق بوجود خواهد آمد . 

*ضمانت اجرای کیفری عدم پرداخت نفقه زن :

مطابق ماده 53 قانون حمایت خانواده هرکس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند ، به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود .

*نفقه زن شاغل 

پرداخت نفقه زن شاغل به نوعی که نیازهای وی تامین شود ، بر عهده شوهر است . بر اساس قانون مدنی ، مرد موظف به تأمین نیازهای همسر خود از قبیل مسکن ، البسه ، نان ، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی در صورت عادت یا احتیاج می باشد . بنابراین ، میزان نفقه زن عبارت است از نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن . میزان نفقه زن شاغل نیز همینگونه است و مرد موظف به تامین آن است .

-نفقه زن در دوران عقد :

*حق نفقه زن در دوران عقد به چه شکل است ؟(آیا به او تعلق می گیرد یا خیر ؟)

اصولادر دوران عقد زن و مرد در یک منزل سکونت ندارند و رابطه زناشویی زن و مرد تا قبل از ازدواج ، مرسوم نیست و به اصطلاح زوجه باکره است . بنابراین ، در اینجا نه تمکین عام محقق شده است و نه تمکین خاص . به همین دلیل است که برخی عقیده دارند که نفقه زن تنها پس از ازدواج به زن تعلق می گیرد و قبل از ازدواج یعنی در دوران عقد نفقه ای به زن تعلق نمی گیرد . اما چنین نکته ای قابل پذیرش نیست . چرا که بر اساس ماده 1102 قانون مدنی همین که نکاح به طور صحت واقع شد ، روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می شود.

لذا همین که عقد ازدواج بسته شد و زن و مرد پای سند ازدواج را امضا کردند ، حقوق و تکالیف مشترک زن و مرد برقرار می شود . یکی از این حقوق ، حق نفقه زن می باشد که مرد مکلف به پرداخت آن در مقابل زن است.

نفقه زن بعد از طلاق :

 * تکلیف نفقه زن بعد از طلاق چیست ؟

 برخلاف اینکه مرد ملزم به پرداخت نفقه فرزندان بعد از طلاق می باشد ، بعد از طلاق زن و مرد ، مرد دیگر الزامی به پرداخت نفقه به همسر سابق خود را نخواهد داشت . به دلیل اینکه پرداخت نفقه به زن به دلیل سکونت مشترک زن و مرد پرداخت می شده است و حال که زن و مرد از هم جدا شده اند ، مرد موظف به پرداخت نفقه نیست . حتی در صورتی هم که زن و مرد از هم طلاق نگرفته باشند ، اما زن تمکین نکند ، باز هم مرد الزامی به پرداخت نفقه به زن ندارد .

نفقه در عقد موقت (صیغه منقطع)

-به موجب ماده 1113 قانون مدنی در عقد موقت زن حق نفقه ندارد ؛ مگر اینکه شرط شده باشد یا عقد بر مبنای آن جاری شده باشد .


دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

اشتراک گذاری مقاله