شرایط گذشت از حق قصاص چیست؟


یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصاصُ فِی الْقَتْلى‏ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى‏ بِالْأُنْثى‏ فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخیهِ شَیْ‏ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوف...»
؛[1] اى کسانى که ایمان آورده‌‏اید، درباره کشتگان بر شما قصاص مقرر شد. آزاد در برابر آزاد، بنده در برابر بنده و زن در برابر زن. پس هر کس که از جانب برادر خود عفو گردد باید که با خشنودى از پى اداى خونبها رود و آن‌را به وجهى نیکو بدو پردازد.

 
قصاص در کنار دیه و حد وتعزیر جز چهار مجازات اصلی قانون  در جمهوری اسلامی ایران است مطابق ماده 16 قانون مجازات اسلامی قصاص مجازات اصلی جنایت عمدی بر نفس و اعضا و منافع است  

گذشت از قصاص به چه صورت است؟

اولیا یا ولی دم همان ورثه مقتول هستند به تعبیر دیگر کسانی که از مقتول ارث میبرند در قانون زن و شوهر اگر چه از هم ارث میبرند اما از داشتن حق قصاص مستثنی شده اند و در شرایطی حق قصاص دارند اما اولیای دم یا صاحبان حق قصاص در هر مرحله از رسیدگی به پرونده و حتی اجرای حکم میتوانند با قاتل یا مرتکب مصالحه کنند که این مصالحه ممکن است مجانی باشد یا در مقابل حق یا مالی از مرتکب باشد که اگر اولیای دم بخواهند گذشت کنند باید همگی موافق باشند.گذشت یا مصالحه قبل از صدور حکم یا بعد از اینکه حکم از مراجع قضایی صادر شد باعث از بین رفتن قصاص میشودومطابق ماده 364 قانون مجازات اسلامی رجوع ازگذشت امکان پذیر نیست واگر اولیای دم قاتل را بکشند خودشان قاتل محسوب میشوند.نکته یدیگری که وجود دارد این است که اگر مقتول بدهی داشته باشد و ارث باقی مانده از وی برای پرداخت بدهی کافی نباشد ورثه نمیتوانند بدون پرداخت یا بدهی وی مجانی قاتل راببخشند اگر چنین کاری کنند موظفند بدهی متوفی را از اموال خود پرداخت کنند.

اولیای دم چه کسانی هستند


طبقه اول: پدر، مادر و فرزندان در صورت نبود فرزند، نوه مقتول صاحب حق است.

طبقه دوم: پدربزرگ، مادربزرگ، خواهر و برادر در صورت نبود خواهر و برادر، خواهرزاده یا برادرزاده صاحب حق است.

طبقه سوم: عمه، عمو، خاله و دایی درصورت نبود هیچ‌ یک از این‌ها، فرزندانشان صاحب حق هستند.

اگرکسی کشته شود و و از افراد طبقه اول کسی را به عنوان ورثه یا ولی دم نداشته باشد این حق به افراد طبقه دوم میرسد.اگر مرتکب جرم از ورثه باشد دیگر ولی دم محسوب نمیشود و حق قصاص و دیه ندارد.به طور مثال پسری که پدر خود را بکشد دیگر ولی دم پدر خود نیست پس گذشت وی از خون پدرش مانع از مجازات او نیست.

گذشت مشروط

گذشت از قصاص همیشه مجانی نیست گاهی مشروط است و اولیای دم درمقابل شرط یا مالی گذشت میکنند در این صورت تا زمانی که مرتکب به شرط عمل نکند حق قصاص برای صاحبان حق قصاص باقی است.در قانون مجازات اسلامی هم این گونه بیان شده است که اگر مرتکب حاضر یا قادر به انجام دادن تعهد یا فراهم کردن وجهی که با ان مصالحه کرده اند نباشد اولیا دم میتوانند پرونده را به دادگاه ارجاع دهند  تا قصاص انجام شود.اگر برخی اولیای دم خواستار قاص باشند و برخی دیگر قاتل را عفو کنند قاتل قصاص میشود و سهم دیه افرادی که گذشتکرده اند به قاتل پرداخت میشود.اگر مقتول قبل از مرگ خود قاتل را عفو کند ولی دم نمیتوانند قاتل را قصاص کنند چون مقتول با بخشش و گذشتن از حق خود حق قصاص را از بین برده است.براساس ماده 101قانون مجازات اسلامی گذشت باید منجز باشد وبه گذشت مشروط و معلق در صورتی ترتیب اثر داده میشود که ان شرط تحقق یافته باشد. بر اساس ماده 382 قانون مجازات اسلامی، « هر گاه زن مسلمانی، عمداً کشته شود، حق قصاص ثابت است. اما اگر قاتل مرد مسلمان باشد، ولی دم (پدر و مادرش) باید پیش از قصاص نصف دیه کامل را به او بپردازندبه موجب ماده 373 قانون مجازات اسلامی، « در موارد شرکت در جنایات عمدی حسب مورد مجنی علیه یا ولی دم می توانند یکی از شرکا در جنایت عمدی را قصاص کند و دیگران باید بلافاصله سهم خود از دیه را به قصاص شونده بپردازد و یا این که یکی از شرکا در قتل یا همه آنان را قصاص کند. مشروط بر این که دیه مازاد بر جنایت پدید آمده را پیش از قصاص به قصاص شوندگان بپردازد. » مانند آنکه دو مرد مرتکب قتل یک مرد شوند و اولیا دم خواهان قصاص هر دو باشد که باید تفاضل دیه نسبت به جنایت پیش آمده را به قصاص شوندگان پرداخت کند همچنین ماده 423 قانون مجازات اسلامی بیان می دارد که در هر حق قصاصی، اگر بعضی از صاحبان آن خواهان دیه باشند یا از قصاص مرتکب گذشت کرده باشند، کسی که خواهان قصاص است، باید نخست سهم دیه دیگران را در صورت گذشت آنان به مرتکب و در صورت درخواست دیه به خود آنان بپردازد. در اجرای حکم پرداخت تفاضل دیه لازم به ذکر است که از آن جایی که این مبلغ متعلق به قصاص شونده است، وی می تواند این مبلغ را به صاحبان حق قصاص یا شرکای خود در صورت تعدد قاتلین ببخشد همچنین در صورتی که تفاضل دیه پرداخت شده و قصاص انجام نشود، باید مبلغ برگرداننده شود

گذشت اولیای دم محجور

اولیای دم محجور همان ورثه مقتول است که از نظر قانونی قادر نیست امور خود را مستقل و بدون دخالت دیگری اداره کند.در قانون محجور سفیه و صغیر و مجنون تقسیم میشوند حال اگر اولیای دم یا برخی از صاحبان حق قصاص محجور باشند ولی انان با رعایت مصلحتشان حق قصاص یا گذشت دارند یا ولی انان میتواند تا زمان بلوغ صغیر یا سلامت مجنون منتظر بمانند اما اگر برخی اولیای دم عاقل  وبالغ باشند میتوانند مرتکب را قصاص کنند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هركه از [قصاص ]خونى گذشت كند، او را پاداشى جز بهشت نباشد.

سامانه وکیلوند به منظور سهولت دسترسی به وکلا و مشاوران حقوقی متخصص تاسیس گردیده است برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد ازدواج موقت بدون اجازه همسر در کانال تلگرام موضوعات حقوقی  وکیلوند عضو شوید . کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی وکیلوند نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی  به سوالات شما عزیزان پیرامون ازدواج موقت بدون اجازه همسر پاسخ دهند.

درصورت وجود ابهام و برای پرسش حقوقی به صفحه ی طرح سوال یا مشاوره حقوقی تلفنی بروید

  • 24 مرداد 00
۵ / 4.29 (از مجموع 7 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

با سلام آیا شاکی خصوصی داشته باشی و باعث نقص عضو شدید ضایع نخاعی طرف بشی و نه دیه پرداخت کردم زندانم تمام شده میتوانم رای باز بشوم؟

چهارشنبه ، 12 مرداد 1401

با سلام و احترام-متاسفانه اگر شاکی خصوصی داشته باشید امکان استفاده از رای باز و پابند ندارید. به مرکز مراقبت بعد از خروج مراجعه کنید، شاید مصالحه ایجاد یا کمک در پرداخت کنند.موفق باشید.

باعرض سلام خسته نباشید خدمت تمامی وکلا بنده مهریه خودمو به اجرا گذاشتم و شوهر سابقم دارای ملک املاک های زیادی هست اما سندهاشون به نامش نیست کلانتری رفته تحقیق کرده و تایید کرده که این اقا باغ و زمین داره حالا خواستم ببینم با اینکه سند اون زمین ها بنامش نیست امکان توقیف و مزایده املاکش هست؟! اگر گفتن نمیشه من باید چیکار کنم لطفاً جواب سوالمو بدید ممنون میشم

چهارشنبه ، 12 مرداد 1401

سلام .چنانچه اموالی بنام خود بطور رسمی بنام ندارد وصرف قولنامه ای است بااثبات این موضوع وباارائه قولنامه ها یا اقرار فروشنده وبنگاه وسایرادله امکان توقیف ان اموال از طریق کلانتری وجود داردکلانتری وقتی دستور قضایی براتوقیف داشته باشد نمی تواند بگوید نمیشود

سلام،شخص به عنوان واسطه خریدار ماشین از من پول خرید ماشین و مدارک هویتی گرفته و بدون حضور من وکالت به نام خودش زده و ماشین رو خریده و بعد از ۴ماه هنوز نه پول و نه ماشین رو داده؛الان چه میشه کرد برای جعل امضای من و ادعای خسارت؟ممنون

جمعه ، 10 تیر 1401

با سلام و احترام بله شما می توانید تحت عناوین مجرمانه جعل امضاء و استفاده از سند مجعول به طرفیت ایشان شکایت نموده و در صورت اثبات جعل ابطال سند مالکیت خودرو را طی دادخواستی از محاکم حقوقی درخواست نمایید.

سلام وقت بخیر خانومم در خانه پدرش به قتل رسید حالا تصمیم دارند عشایری این مشکل را به اتمام برسند برای اجرات حارس و وارث از من و پسرم فتوکپی شناسنامه بردند سوالم اینه بعد از اتمام حارس وارث برای رضایت علیه محکومین حضور من در دادگاه الزامیه؟یا خود پدر زنم میتونه بجای من رضایت بده

سه شنبه ، 07 تیر 1401

با سلام وراث مقتول عبارت اند از پدر و مادر و فرزندان ایشان و چون فرزندان به سن بلوغ نرسیده اند پدر آنها یعنی شما ولی هستین و رضایت باید با اجازه شما اعلام شود .

سلام اگر یک اقا خود را خانوم مطلقه معرفی کند در چت تلگرام و با یک خانوم دیگر دردل و در مورد ازدواج برادر شوهر مجردش با خود صحبت کند و هیچ گونه توهین و... در صحبت ها نداشته باشد و خانوم مقابل از چت ناراحت و تهدید به شکایت نماید ایا جرمی اتقاق افتاده ممنون میشم راهنمایی بفرمایید. اکانت بلافاصه دلیت و پیام ها پاک شده .امکان شکایت و بررسی وجود دارد

جمعه ، 27 خرداد 1401

با سلام،خیر تا اینجای ماجرا جرمی اتفاق نیافتاده و با دیلیت اکانت امکان‌ پیگیری قضایی نیست.

سلام من پدرم بیش از حد خانواده رو اذیت میکنه دیگه تحمل ندارم اگه بخوام بکشمش خانوادمم تایید کنن که بر اثر اذیت شدید این کارو کردم حکمم چیه

پنجشنبه ، 26 خرداد 1401

مخاطب عزیز ضمن عرض سلام و احترام؛ حکم قتل عمد قصاص نفس هست و دلیل مذکور مبنی بر اذیت و ازار خانواده نیز عذر موجه و قانونی برای ان و موجبی برای منتفی شدن مجازات نخواهد بود اگر اذیت و ازار مبتنی بر توهین،تهدید،ضرب و شتم و دیگر عناوین مجرمانه هست شکایت کنید تا رسیدگی صورت گیرد و الا با مبادرت ب عمل مذکور مجازات سنگینی در انتظار شما بوده و بعلاوه قتل پدر از موجبات محرومیت از ارث هست موید باشید

سلام اگر اتومبیلی داخل بکی از چاله های شهر بیفتد و راننده فوت کند و شهرداری موظف است چاله ها را پر کند آیا میشه شهرداری را مسئول قتل دانست یا نه ؟اگر نه چرا؟اگر بله قتل به شهردار مستند است یا کارمندان؟

پنجشنبه ، 26 خرداد 1401

بااحترام کاربر محترم اگر بتوانید اثبات نمایید که بوسیله تخلف شهرداری قتل صورت گرفته بله باید جبران خسارت نماید و دیه پرداخت نماید

هواپیمایی با تابعیت کشور امریکا،بر فراز آسمان ایران توسط تعدادی از اتباع کشور فرانسه ربوده شده و در حین این ربایش فردی که تابعیت کشور المان را دارد با ربایندگان درگیر و این درگیری باعث به قتل رسیدن فرد آلمانی می‌شود و همچنین باعث ضرب و جرح برخی از مسافران که تابعیت ایران را دارند،می‌شود،به نظر شما در این موضوع و برای رسیدگی به این پرونده کدام کشور و کدام دادگاه صالح به رسیدگی می‌باشد دلیل انتخاب خود و همچنین دلیل رد سایر کشورها و دادگاهها را به صورت مستدل بیان بفرمایید .

چهارشنبه ، 25 خرداد 1401

بااحترام کاربر محترم از نظر سرزمینی ایران به رسیدگی در مورد فقط ضرب و جرح و قتل اگر در ایران دستگیر یا فرود اید

سلام دوست برادر من موهاش بلنده سوار ماشینمون شده تخلف کشف حجاب اومده میشه زیر بار نرفت قبول میکنن یا نه باید تعهد بدیم؟

یکشنبه ، 22 خرداد 1401

سلام .میتوانید ادعا کنید امامتاسفانه نمی توانید ثابت کنید که فرد مورد نظر ایشان (دوست برادر)در ماشین بوده اندبعید به نظر می رسد قبول کنند چون پلیس امنیت اخلاقی فقط بارویت صحنه پلاک خودرو را برمی دارد وبعد ان پیامک به مالک خودرو می فرستدکه اگر بار اول باشد فقط تذکر می دهدو نیازی به پیگیری مالک یا راننده ندارد و تنها یک اخطار به مالک خودرو بوده تا از تکرار بی حجابی در ماشین جلوگیری کندبعد برای باردوم مراجعه وتعهد کتبی می گیرند

سلام .اینجانب یک روز مهلت برای تجدیدنظرخواهی در پرونده کیفری بیشتر ندارم ولایحه تجدیدنظرخواهی هم آماده نیست میتوانم فعلا در چند خط فقط اعلام تجدیدنظر خواهی کنم ومتعاقب آن در چند روز آیینده لایحه تکمیلی تجدید نظرخواهی را ارسال کنم

شنبه ، 21 خرداد 1401

مخاطب عزیز ضمن عرض سلام و احترام؛ بله پاسخ مثبت هست و منعی ندارد،شما میتوانید در لایحه تجدید نظر خواهی در اسرع وقت تجدید نظر در رای اصداری را بخواهید و در ان قید فرمایید ک لایحه تکمیلی ب تفصیل متعاقبا تقدیم خواهد شد سپس مبادرت ب ارسال لایحه تکمیلی کنید لیکن پیشنهاد میشود در تتظیم و ارسال لایحه تکمیلی تاخیر زیادی صورت نگیرد موید باشید

سوال حقوقی