استرداد جهیزیه و مسئولیت زوج در برابر جهیزیه

استرداد جهیزیه و مسئولیت زوج در برابر جهیزیه

یکی از مسائلی که زوجین معمولا پس از نهایی شدن حکم طلاق و یا در حین انجام مراحل طلاق درگیر آن می شوند موضوع استرداد جهیزیه زوجه می باشد که درصورت عدم آگاهی زوجین از نحوه انجام آن و مسئولیت زوج در برابر جهیزیه ، می تواند مشکلات حقوقی و کیفری دیگری در این میان به وجود آورد.

جهیزیه

قانونگذار در قوانین تعریفی از جهیزیه بیان نکرده است ولی به طور کلی می توان جهیزیه را اینگونه بیان داشت: «کلیه اموال منقولی که برای تجهیز کردن منزل مورد نیاز بوده و توسط زوجه به منزل زوج آورده می شود». اما موضوعی که باید به آن توجه داشت این است که قانونگذار در هیچ یک از مواد قانونی آوردن جهیزیه را از وظایف زوجه ندانسته بلکه تامین اثاثیه منزل جهت زندگی مشترک را از وظایف زوج می داند و تهیه جهیزیه در ایران از دیدگاه عرفی بر عهده زوجه است .

سیاهه جهیزیه

سیاهه جهیزیه درواقع همان لیست اموال منقولی است که زوجه تهیه کرده و به منزل زوج آورده است. باید توجه داشته باشید که سیاهه جهیزیه درواقع حکم دریافت رسید تحویل اموال توسط زوج می باشد پس حتما در این لیست مشخصات دقیق اموال را بیان کنید علی الخصوص اموال گران قیمت مانند یخچال،تلویزیون،فرش و.... ذکر مشخصات باید شامل تمام صفات اساسی اموال شود مانند شرکت سازننده یخچال ، مدل یخچال ، سایز یخچال و رنگ آن. کوتاهی در نوشتن این مشخصات می تواند برای شما مشکلات جبران ناپذیری به وجود آورد همچنین باید توجه داشته باشید پس از تهیه لیست ساهه ، زوج باید تمام صفحات سیاهه جهیزیه را امضا کرده و همچنین چند نفر شاهد که در زمان بردن جهیزیه به منزل زوج حاضر هستند نیز به عنوان شاهد سیاهه جهیزیه را امضا نمایند. از سوی دیگر نیز زوج بهتر است یک نسخه از سیاهه جهیزیه زوجه را نزد خود نگه دارد.

نکته مهمی در این خصوص حائز اهمیت است که لیست سیاهه جهیزیه تنها شامل اموالی منقولی است که برای تجهیز کردن منزل می باشد و این لیست شامل طلا و جواهرات نمی شود.

استرداد جهیزیه

باید توجه داشت که جهیزیه جز اموالی زوجه می باشد و هر زمان که اراده نماید می تواند درخواست استرداد جهیزیه خود را تقدیم دادگاه نماید اما این موضوع زمان روی می دهد که زوجین دیگر تصمیم به جدایی داشته اند و یا رای طلاق آن ها صادر شده است و همچنین این درخواست در بسیاری از موارد زمان دادخواست الزام به تمکین رخ می دهد.

دادخواست استرداد جهیزیه چگونه باید تنظیم شود؟

نحوه تنظیم دادخواست استرداد جهیزیه همانند سایر دادخواست های حقوقی می باشد و شما می توانید با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی دادگستری اقدام به طرح این دادخواست نمایید و خوانده دادخواست را باید زوجه قرار دهید باید توجه داشته باشید که برای تنظیم دادخواست استرداد جهیزیه نیازمند دو مدرک برای ضمایم دادخواست خود می باشید مدرک اول سند ازدواج است و مدرک دوم لیست سیاهه جهیزیه.

چنانچه شما لیست سیاهه جهیزیه خود را در اختیار ندارید کافیست لیستی از اموال جهیزیه خود تهیه کرده و به امضا شهودی که در زمان بردن جهیزیه به منزل زوج حضور داشته اند برسانید.

در نهایت کافیست درخواست خود را در قسمت شرح دادخواست بیان کنید و سپس دادخواست خود را به ثبت نهایی برسانید.

مسئولیت حقوقی زوج در برابر جهیزیه

موضوع مهمی که در خصوص نگهداری جهیزیه مطرح است، مسئولیت حقوقی زوج در برابر جهیزیه می باشد چراکه زوج زمان امضا لیست سیاهه جهیزیه در واقع تایید کرده است که اموال نزد وی می باشد اما آیا این عمل زوج به منزله امین بودن محسوب می شود و درصورت فروش یا تلف اموال زوجه، زوج مرتکب عمل خیانت در امانت شده است؟

برای بررسی این موضوع در ابتدا باید شرایط تحقق خیانت در امانت را بررسی کنیم. قانون گذار شرط تحقق خیانت در امانت را در کتاب پنجم بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی ماده 674  بیان داشته « هر گاه اموال منقول یا غیر منقول یا نوشته‌هایی از قبیل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا‌هر کار با اجرت‌یابی اجرت به کسی داده شده و بنا بر این بوده است که اشیاء مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او‌بوده آن‌ها را به ضرر مالکین یا متصرفین آن‌ها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.»

با توجه به ماده فوق می توان دریافت که برای تحقق جرم خیانت در امانت سه شرط لازم است:

-       اول سپردن مال به شخص

-       دوم شرط پس گرفتن اموال و یا مصرف معین اموال

-       سوم استعمال یا تصاحب و یا تلف مال به ضرر مالکین و یا متصرفین آن

زمانی که زوجه سیاهه جهیزیه را به امضا زوج می رساند در واقع مرحله اول شروط تحقق خیانت در امانت به وقوع پیوسته اما در خصوص شرط دوم باید توجه داشت که هیچ زوجی به قصد پس گرفتن جهیزیه خود اموالش را به منزل زوجه منتقل نمی کند بلکه در راستای استفاده مشترک این عمل را انجام می دهد پس نمی توان شرط دوم یعنی شرط پس گرفتن اموال را در خصوص جهیزیه جاری دانست و در عمل زوج به عنوان شریک زوجه در استفاده از اموال جهیزیه در نظر گرفته می شود نه به عنوان امین اموال.

اما موضوع دیگری که در این میان مطرح می شود آن هم اینکه مسئولیت حقوقی زوج در برابر جهیزیه از زمان درخواست استرداد جهیزیه تا زمان مسترد نمودن جهیزیه به چه گونه است؟ آیا زوج همچنان شریک زوجه در جهیزیه محسوب می شود و یا خیر؟

از زمان ابلاغ  درخواست استرداد جهیزیه زوجه به زوج تا زمان مسترد نمودن جهیزیه توسطه زوجه، دیگر زوج شریک زوجه در اموال جهیزیه محسوب نمی شود چرا که زوجه با این اقدام در واقع به زوج اعلام کرده است که دیگر حق هیچ گونه استفاده در اموال وی را ندارد و قصد پس گرفتن اموال خود را داشته. همین که دادخواست استرداد جهیزیه به زوج ابلاغ گردد فورا شرط دوم تحقق جرم خیانت در امانت نیز تحقق می باید چراکه زوجه رسما تقاضای پس گرفتن خود را به زوج ابلاغ کرده است و از این پس زوج بعنوان امین زوجه محسوب خواهد شد و در صورت ورود ضرر به اموال زوجه، ضامن محسوب خواهد شد.

تعقیب کیفری زوج برای جهیزیه

پس از آنکه زوجه درخواست استرداد جهیزیه خود را رسما به زوج ابلاغ نمود و یا با ارائه ادله محکمه پسند به دادگاه ثابت نمود که درخواست استرداد جهیزیه خود را به زوج ابلاغ نموده است. چنانچه زوج حاضر به پس دادن جهیزیه نشده و یا در حفظ و نگهداری جهیزیه تعدی و تفریط کرده باشد، زوجه می تواند به استناد ماده 674 کتاب پنجم تعزیران قانون مجازات اسلامی از وی شکایت خیانت در امانت کرده و درخواست حکم جلب خود را تقدیم دادگاه نماید. اما باید توجه داشت که زوجه تنها محدود به یک عنوان شکایت کیفری نمی باشد و درصورتی که زوج جهیزیه را فروخته باشد می تواند از وی شکایت فروش مال غیر هم نماید و یا حتی تحت عناوین کیفری مرتبط دیگری نیز مانند سرقت می تواند اقدام به شکایت کیفری و جلب زوج نماید.

۵ / 4.5 (از مجموع 1 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!
مشاوره رایگان با وکیل