ورشکستگی و شرایط صدور حکم ورشکستگی

تاجر زمانی ورشکسته محسوب می‌شود که از تادیه وجوه پولی خود ناتوان باشد و این ناتوانی دائمی باشد.

انواع ورشکستگی

  •  ورشکستگی عادی

  • ورشکستگی به تقصیر

  • ورشکستگی به تقلب 

ورشکسته عادی کسی است که دارای شرایط زیر باشد:

  •  شخص تاجر یا شرکت تجاری باشد.

  •  از پرداخت دیون که بر عهده دارد متوقف گردد.

  •  ظرف ۳ روز از تاریخ توقف، توقف خود را به دادگاه عمومی محل اقامت خود اظهار نماید.

تصویر مشاوره حقوقی آنلاین وکیل وند

ورشکستگی به تقلب: یعنی درماندگی در کسب و پیشه همراه با پنهان کاری و فریب و مفقود نمودن دفاتر بدین معنا که درماندگی تاجر از پرداخت دیون به دروغ و بر اثر اراده خود اوست به جهت عدم پرداخت دیون و ورود ضرر به دیگران.

ورشکستگی به تقصیر: که در قانون تجارت موارد آن آمده است، تاجر به دلیل احمال کاری و عدم اطلاع از ورشکستگی و مواردی مانند آن زمینه سازی برای ورشکستگی خود انجام داده که ورشکستگی به تقصیر نیز در قانون جرم انگاری شده است.

 ورشکستگی مختص تاجرین و شرکت ها می باشد و اشخاص عادی نمی توانند به دلیل ناتوانی از پرداخت دیون خود به ورشکستگی خود استناد کنند، چراکه قانونگذار ورشکستگی را مختص تاجرین و شرکت های تجاری دانسته است. اشخاص عادی می توانند به نهادی به عنوان اعسار جهت عدم توانایی در پرداخت دیون خود استناد کنند که تفاوت های بسیاری با ورشکستگی دارد.

ورشکستگی

ورشکستگی نهادی است که قانونگذار در قانون تجارت برای تاجرین، تاسیس و قانون نویسی کرده تا بتوانند از امتیازات این نهاد به درستی در موارد خاص و صحیح برای پرداخت دیون خود استفاده کنند.

در ماده 412 قانونگذار ورشکستگی را تعریف کرده است: ورشکستگی تاجر یا شرکت های تجاری ممکن است به واسطه توقف در تادیه وجوهی که بر عهده دارند حاصل شود پس ممکن است تاجر شخص حقیقی یا شخص حقوقی باشد.

نکته: ورشکستگی فقط ویژه تجار است اما قانونگذار در قانون و در خصوص اشخاص دیگر که تاجر نیستند تاسیس دیگری به نام اعسار که می تواند اعسار از محکوم به یا اعسار از پرداخت هزینه دادرسی باشد را تعیین نموده است.

قانونگذار در قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی راجع به اشخاص حقوقی غیر تجاری، بحث اعسار را از این اشخاص حقوقی پذیرفته است.

نکته: استثناعی که در اشخاص تاجر وجود دارد:

اشخاصی که تاجر هستند و آنها را تاجر به صورت عام میدانیم.

اشخاصی قانونگذار به دلیل میزان درآمد آنها را کسبه جزء میداند.

نکته: امتیازی که قانون برای کسبه جزء اعمال نموده است اینکه کسبه جزء می توانند اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را انجام دهند. به نوعی میگوییم از کسبه جزء؛ هم اعسار از هزینه دادرسی و هم تقاضای ورشکستگی پذرفته می شود اما اعسار از پرداخت محکوم به؛ خیر.

نکته:کسبه جزء پاره ای از تکالیف تجار را ندارند مانند نگهداری دفاتر تجاری.

توقف تاجر

توقف تاجر باید ماندگار باشد یعنی توقف مقطعی و محدود، توقف تاجر از پرداخت محسوب نمی شود لذا همانطور که در متن ماده آمده است توقف در تادیه وجوهی باشد که ماندگار و واقعی است.

نکته: لازم به ذکر است این وجوهی که در ماده آمده است منظور قانونگذار، هم توقف در تادیه وجوهی است که ناشی از معاملات تجاری و یا معاملات مدنی بوده است.

قانونگذار در ماده 412 در خصوص اشخاص تاجری که فوت نموده اند و حین الفوت در حال توقف بوده؛ تاسیسی آورده است که می توان تا یک سال بعد از مرگ او نیز حکم ورشکستگی او را می تواند صادر کرد.

اوصاف دعوای ورشکستگی

درخواست صدور حکم ورشکستگی توسط سه شخص قابل طرح است:

  1.  خود شخص تاجر

  2. یک یا چندنفر از طلبکاران 

  3. دادستان

نکته: دادگاه صالح برای رسیدگی و صدور حکم ورشکستگی دادگاه محل اقامت شخص تاجر است و اگر تاجر در ایران اقامتگاه نداشته باشد دادگاهی صالح است که تاجر در آن محل نمایندگی داشته و یا دارد.( ماده 1002 قانون مدنی)

نکته: قانونگذار شخص تاجر را ملکف دانسته بر اعلام توقف و درخواست ورشکستگی خود را تقاضا کند.

در ماده 413 قانونگذار از وظایف تاجر دانسته تا ظرف 3 روز از تاریخ توقف اعلام توقف و درخواست صدور ورشکستگی کند و اسناد و مدارکی که در ماده 414 آمده است را تحویل دادگاه دهد.

اگر تاجر این اقدام را انجام ندهد دادگاه باید در حکم ورشکستگی دستور بازداشت تاجر را صادر کند و همچنین می تواند تاجر را محکوم به ورشکستگی به تقصر اعلام نماید.

نکته: حکم ورشکستگی هم جنبه های اعلامی دارد و هم جنبه های تاسیسی، اما جنبه اعلامی آن بیشتر از تاسیسی است به این دلیل که دادگاه احراز کننده توقف و ورشکستگی تاجر است.

اجرای حکم ورشکستگی

در خصوص احکام صادره با موضوع ورشکستگی قانونگذار این احکام را بدون قطعیت یافتن قابل اجرا دانسته است، به نحوی که به محض صدور حکم ورشکستگی تاجر ورشکسته بدون اینکه قطعیت پیدا کند قابلیت اجرا دارد.

تاریخ توقف و تاریخ ورشکستگی

تاریخ توقف: آن تاریخی است که تاجر ورشکسته از تادیه دیون خود، دچار وقفه دائمی شده تاریخ توقف گفته می شود که از این تاریخ به بعد دوره توقف یا مشکوک نام دارد.

تاریخ ورشکستگی: بعد از رسیدگی دادگاه به درخواست ورشکستگی با جلب نظر کارشناس تاریخی را به عنوان ورشکستگی شخص تاجر اعلام می کند.

نکته: تاریخ توقف باید توسط دادگاه احراز شده و در حکم ورشکستگی مشخص شود در صورت عدم تعیین تاریخ توقف توسط دادگاه همان تاریخ صدور حکم ورشکستگی تاریخ توقف نیز می باشد.

 قاعده فراغ دادرس

در خصوص رسیدگی به ورشکستگی دادگاه مستثناع از قاعده فراغ دادرسی است، یعنی همان دادگاهی که حکم ورشکستگی را صادر کرده می تواند به اعتراض نسبت به آن حکم نیز؛ رسیدگی و اعلام نظر کند.

 از این رو میگویند قاعده فراغ دادرس شامل رسدگی به ورشکستگی وجود ندارد.

 اعتراض به حکم ورشکستگی

شخص ورشکسته و طلبکاران  نیز می توانند نسبت به حکم ورشکستگی اعتراض کنند.

بدین ترتیب که بعد از انتشار حکم ورشکستگی در روزنامه کثیرالانتشار، تاجر ورشکسته ظرف 10 روز از نشر آگهی می تواند به حکم ورشکستگی اعتراض کند و سایر افراد ذینفع یا طلبکاران ظرف 30 روز از نشر آگهی می توانند به حکم صادره اعتراض نمایند.

تصویر مشاوره حقوقی آنلاین وکیل وند

آثار حکم ورشکستگی

آثار ورشکستگی نسبت به حقوق مالی و اموال شخص ورشکسته

شخص ورشکسته بعد از صدور حکم ورشکستگی دچار حجر سوء زنی خواهد شد و از تصرف و اداره در کلیه امور مالی خود ممنوع خواهد شد که شخصی به قائم مقامی از ورشکسته عهده دار تصرف در امور مالی و اموال او می شود که آن شخص مدیر تصفیه نام دارد.

در شهرهایی که اداره تصفیه وجود دارد اداره تصفیه و در شهرهایی که اداره تصفیه وجود ندارد دادگاه شخصی را به عنوان مدیر تصفیه در حکم خود معین می کند.

نکته: ورشکسته از تصرف در اموالی که بعد از ورشکستگی به او خواهد رسید نیز ممنوع می باشد. مانند وصیت و هبه مال.

نکته: تاجر از تصرف در اموالی که به او سپرده شده است ممنوع نیست، مانند وکالت در اداره اموال موکل یا فرزند خود.

آثار حکم ورشکستگی نسبت به دیون تاجر

ورشکستگی شخص تاجر باعث می شود که کلیه دیون او حال شده و طلبکارانی که طلب موجل از شخص تاجر داشتند می توانند طلب خود را با رعایت تخفیفات مقتضیه مطالبه کنند.

بدین ترتیب که اگر شخصی طلب از ورشکسته دارد که برای 2 سال آینده است بعد از صدور حکم ورشکستگی تاجر می تواند طلب خود را مطالبه کند اما با رعایت تخفیفات مقتضیه نسبت به زمان.

نکته: مطالبات تاجر با ورشکستگی او حال نخواهد شد.

نکته: از تاریخ توقف خسارات تاخیر تادیه نسبت به تاجر ورشکسته و ضامنین او دریافت نخواهد شد. یعنی با صدور حکم و مشخص شدن تاریخ توقف، از آن تاریخ به بعد خسارت تاخیر تادیه نسبت به شخص ضامن و ورشکسته قابل مطالبه نیست.

آثار ورشکستگی نسبت به دعاوی ورشکسته

از تاریخ صدور حکم ورشکستگی کلیه دعاوی مالی باید به طرفیت مدیر یا اداره تصفیه طرح شود همچنین عملیات اجرایی نسبت به اسناد تجاری و رسمی نیز باید به طرفیت مدیر یا اداره تصفیه مطرح شود.

نکته: دعاوی مالی علیه ورشکسته باید به طرفیت مدیر تصفیه باشد اما دعاوی غیرمالی مانند تمکین حضانت که قائم به شخص است باید به طرفیت خود تاجر ورشکسته مطرح شود.

آثار ورشکستگی نسبت به معاملات ورشکسته 

 آثار ورشکستگی نسبت به معاملات ورشکسته به 3  مقطع تقسیم می شود:

  1.  قبل از تاریخ توقف

  2.  فاصله توقف تا ورشکستگی

  3. بعداز تاریخ ورشکستگی

قبل از تاریخ توقف

کلیه معاملات تاجر قبل از تاریخ توقف صحیح است جز2 مورد:

  1.  در صورتی که تاجر معامله ای انجام دهد که به قصد تبانی و به نحو صوری باشد باطل محسوب میشود.

  2. مطابق ماده 424  اگر معامله به قصد فرار از تادیه دیون و به قصد اضرار دیان باشد و متضمن ضرری بیش از یک چهارم حین المعامله بوده باشد آن معامله قابل فسخ است.

فاصله توقف تا ورشکستگی

مطابق ماده 423 قانون تجارت در صورتی که تاجر بعد از تاریخ توقف معاملات زیر را انجام دهد باطل و بلااثر است:

  • هرگونه صلح مجانی یا هبه و به طور کلی هرگونه معامله ای که بلاعوض باشد اعم از اینکه مال منقول یا غیرمقول باشد.

  • در صورتی که تاجر هرگونه قرض خود اعم از حال یا موجل را به هر وسیله ای تادیه کند.

  • در صورتی که تاجر هرگونه مالی از اموال خود را از طریق معامله نمودن مقید نماید و به ضرر طلبکاران نیز باشد مانند ضمانت گذاشتم اموال خود یا وثیقه گذاری.

بعد از تاریخ توقف

بعد از تاریخ توقف کلیه معاملات تاجر ورشکسته باطل و بلااثر است.

آثار ورشکستگی نسبت به اسناد صادره توسط تاجر ورشکسته

کلیه اسنادی که توسط تاجر صادر شده بعد از صدور حکم مبنی بر ورشکستگی او حال می شوند و نسبت به ضامنین و متعهدین سند تجاری نیز همچنین است، یعنی ظهرنویس یا ضامن سند تجاری نیز به تبع ورشکستگی صادرکننده سندتجاری باید مبلغ سند تجاری را حالاً بپردازد مگر آنکه ضامن یا تضمین بدهند که در موعد مقرر مبلغ سند تجاری را تامین خواهند نمود.

کلمات کلیدی

  • حکم ورشکستگی تاجر
  • تاریخچه ورشکستگی در ایران
  • موارد ختم ورشکستگی
  • شرایط صدور حکم ورشکستگی
  • تفاوت اعسار و ورشکستگی
  • قانون ورشکستگی جدید
  • مقاله در مورد ورشکستگی تاجر
  • ورشکستگی در قانون تجارت
  • تاریخچه ورشکستگی در ایران
  • موارد ختم ورشکستگی
  • دلایل رد ورشکستگی
  • بازداشت تاجر ورشکسته

۵ / 4.75 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

سلام آیا در صورت تعدد شکات در ورشکستگی به تقصیر امکان خرید حبس یا آزادی مشروط یا موارد جایگزین حبس وجود دارد؟

شنبه ، 31 اردیبهشت 1401

با سلام بزه ورشکستگی به تقصیر دارای مجازات ۶ ماه تا دوسال بوده ود در صورت اثبات امکان تعلیق مجازات، تعویق صدور حکم ، تخفیف و مجازات جایگزین حبس و حتی آزادی مشروط در صورت احراز شرایط قانونی توسط دادگاه وجود دارد

سلام مجازات ورشکستگی به تقصیر چیه میشه حبسش رو خرید یا اینکه آزادی مشروط گرفت؟

جمعه ، 30 اردیبهشت 1401

سلام كاربر گرامي مجازات ورشكستگي به تقصير مطابق ماده 671 قانون مجازات (تعزيرات) ، مجازات ورشکستگی به تقصیر شش ماه تا 2 سال حبس تعزیری در نظر گرفته شده است. لذا چون جرم درجه ٦ محسوب ميشود در صورت عدم سابقه كيفري ميتوان از تخفيف و تقليل يا تبديل مجازات مطابق ماده ٣٧ قانون مجازات اسلامي استفاده نمود. موفق باشيد.

سلام وقت شما بخیر بنده با یک شرکت با مسئولیت محدود برای ارسال کالا و تهیه کالا در عوض پرداخت وجه متناسب با قرارداد با این شرکت قراردادی به امضا رسوندم اما پس از ارسال کالا و تهیه کالا برای این شرکت متاسفانه شرکت از پرداخت دیون و بدهی هایی که به من داشتند خودداری میکنند و تاکنون موفق به اخذ بدهی های خود از این شرکت نشدم آیا میتونم ورشکستگی این شرکت را بخواهم یا از طریق دیگر احقاق حق کنم؟

یکشنبه ، 10 بهمن 1400

کاربر محترم سلام باتوجه به اینکه شرکت به شما بدهکار می باشد و اگر در تادیه دیون خود متوقف بوده یا به عبارتی دیگر این شرکت نتواند بدهی های خود را بپردازد در صورتی که شما حکم قطعی بر محکومیت شرکت و سپس عدم پرداخت دیون توسط شرکت داشته باشید میتوانید دادخواست اعلان ورشکستگی شرکت مورد نظر را به دادگاه صالح تقدیم کنید

شرکتی در سال 85 تسهیلات دریافت و در سال 91 اعلام ورشکستگی نموده آیا دادگاه می توان سال ورشکستگی قبل از سال دریافت تسهیلات اعلام نماید

پنجشنبه ، 30 دی 1400

با درود؛ کاربر محترم؛ با توجه به اینکه در بحث اعلام ورشکستگی، تاریخ توقف حائز اهمیت خاصی بوده، بنابر این در صورت ادعای ورشکستگی در چندسال پیش؛ اصـولا بایستی در آن زمان توقف،، دادخواست ورشکستگی مطرح می نمودید.. حالیه در صورت کتمان حقایق و اثبات سوءنیت؛ ممکن است ورشکسته به تقلب محسوب و وفق قانون تجارت و مجازات اسلامی به 6 ماه تا 2 سال حبس محکوم خواهید شد.. مؤید باشید..

سلام برای دریافت اجرت المثل چه دادخواستی باید تهیه کنم

شنبه ، 04 تیر 1401

با درود؛ کاربر محترم؛ شما می توانید با تنظیم دادخواستی تحت عنوان مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت بطرفیت زوج، از طریق دفاتر خدمات قضایی ثبت و مطزج نمایید.. در صورت تمایل به دریافت راهنمایی بیشتر و یا درخواست تنطیم دادخواست از طریق مشاوره تلفنی اقدام نمایید..

سوال حقوقی