شرایط تخفیف در مجازات کیفری چیست؟

 زمانی که جرمی به وقوع می‌پیوندد مجرم به دنبال راهی برای تخفیف یافتن مجازات است .
در این مقاله ابتدا با مقوله جرم آشنا خواهیم شد و سپس شما را با تخفیفات آشنا خواهید کرد پس ما را همراهی کنید ؛

جرم چیست ؟

جرم مطابق ماده ۲ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات بخش تعزیرات عبارتست از هر گونه فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد .
پس مطابق ماده مذکور جرم اعم از فعل و ترک فعل است اما فعل چیست و ترک فعل چیست ؟
فعل یعنی عملی مثبت و انجام دادن کاری مانند سرقت ، قتل ،زنا ،شرب خمر 
ترک فعل یعنی عملی منفی و انجام ندادن کاری مانند ترک انفاق .
آیا جرم شامل فعل و ترک فعل است و به بیان دیگر خارج از این دو مقوله میتوان برای آن متصور شد یا نه ؟
پاسخ ما به این سوال مثبت است در کنار فعل و ترک فعل گاهی اوقات جرم به فعل ناشی از ترک فعل تقسیم میشود مانند رها کردن کودک و شخص ناتوان در اماکن خالی از سکنه 

جرم مرکب 

جرمی است که برای تحقق آن انجام چند فعل متفاوت شرط است مثلاً کلاهبرداری به معنی فریب دیگری از طریق توسل به وسایل متقلبانه و بردن مال دیگری است .

جرم به عادت 

جرمی است که در آن باید یک رفتار مشابه چند بار تکرار شود تا جرم محقق شود و در صورتی که یک به وقوع بپیوندد جرم محقق نمی‌شود .
مثلاً پیشه قراردادن تکدی از جرایم به عادت است و با یک بار تکدی به وقوع نمی‌پیوندد .

قانون مجازات اسلامی 

قانون مجازات اسلامی شامل چند قسمت کلی است از جمله کلیات حدود _قصاصدیات _تعزیرات 

در قسمت تعزیرات که مصوب سال ۱۳۷۵ می‌باشد قانون گذار اقدام به جرم انگاری بخش عمده ای از جرایم نموده است که خود این بخش شامل قسمت ها و دسته بندی های مربوط به خود میباشد به طور مثال از ماده ۴۹۸ تا ۵۱۲ مربوط به جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی است .
قانون مجازات اسلامی جدید مصوب ۱۳۹۲ می‌باشد که همین قانون در سال ۱۳۹۹ دستخوش اصلاحات و تغییراتی شد که تحت عنوان قانون کاهش مجازات تعزیری شناخته شده است .

تخفیف مجازات 

در راستای اصل فردی کردن مجازات یعنی همان ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی قانون گذار اقدامی را که انجام میدهد بدین نحو است در پاره ای از موارد مجازات مرتکب را تخفیف میدهد و در بعضی موارد او را از مجازات معاف میکند .
کیفیات معاف کننده یا تخفیف دهنده حسب اینکه معافیت یا تخفیف مجازات ناظر به جرمی عام است یا خاص به کیفیات و معاذیر قانونی و معاذیر قضایی تقسیم میشود .
اما این دو واژه به چه معناست و چه تفاوتی با یکدیگر خواهند داشت که پس از اندکی درنگ شما عزیزان را آشنا خواهیم کرد .

معاذیر و تخفیفات قانونی 

اگر قانون گذار در جرم یا جرایمی خاص دادگاه را موظف کند به دلایلی مثلاً همکاری مرتکب ، ندامت و پشیمانی و....مرتکب را از مجازات معاف بداند یا برای او تخفیف در نظر گرفته شود به آن معاذیر قانونی میگوییم .
در واقع در این معاذیر قاضی اختیاری ندارد و باید در صورت وجود سایر شرایط موارد تخفیف را اعمال کند .
به طور مثال در ماده ۵۰۷ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات آمده است که اگر مرتکب با مامورین همکاری کند از مجازات معاف است .

ماده ۵۰۷ – هر کس داخل دستجات مفسدین یا اشخاصی که علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور اقدام می‌کنند بوده و ریاست یا مرکزیتی نداشته ‌باشد و قبل از تعقیب، قصد جنایت و اسامی اشخاصی را که در فتنه و فساد دخیل هستند به مأمورین دولتی اطلاع دهد و یا پس از شروع به تعقیب با‌ مأمورین دولتی همکاری موثری بعمل آورد از مجازات معاف و در صورتیکه شخصاً مرتکب جرم دیگری شده باشد فقط به مجازات آن جرم محکوم‌خواهد شد.

معاذیر و تخفیفات قضایی 

اموری هستند که در صورت وجود آن ها دادگاه مخیر است و این اختیار را دارد که  مجازات مرتکب را تخفیف بدهد یا معاف کند .
از معاذیر تخفیف دهنده قضایی می‌توان به ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی اشاره نمود که اعمال آن را حسب صلاحدید قاضی دانست .
ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی

ماده ۳۷ (اصلاحی مطابق ماده ۶ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری)
 در صورت وجود يك يا چند جهت از جهاتِ تخفيف، دادگاه می تواند مجازات تعزيري را به‌ نحوي كه به حال متهم مناسب‌ تر باشد به‌ شرح زیر تقليل دهد يا تبديل كند:
الف‌- تقليل مجازات حبس به ميزان يك تا سه درجه در مجازات‌های درجه چهار و بالاتر.
ب- تقلیل مجازات حبس درجه پنج و درجه شش به میزان یک تا دو درجه یا تبدیل این مجازات و مجازات حبس درجه هفت حسب مورد به جزای نقدی متناسب با همان درجه.
پ‌- تبديل مصادره کل اموال به جزاي نقدي درجه يك تا چهار.
ت- تقلیل انفصال دائم به انفصال موقت به ميزان پنج تا پانزده سال.
ث- تقليل ساير مجازات‌های تعزیری به ميزان يك يا دو درجه یا تبدیل آن به مجازات دیگر از همان درجه یا یک درجه پایین‌ تر.

تبصره‌ (الحاقی مطابق قانون کاهش مجازات حبس تعزیری)

چنانچه در اجرای مقررات این ماده یا سایر مقرراتی که به‌ موجب آن مجازات تخفیف می یابد، حکم به حبس کمتر از نود و يك روز صادر شود، به مجازات جایگزین مربوط تبدیل می شود.

ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری گذشت شاکی بعد از صدور حکم قطعی 
در جرایم غیر قابل گذشت گذشت شاکی حتی پس از صدور حکم قطعی هم از جهات تخفیف است .
مطابق این مقرره 
هرگاه شاکی یا مدعی خصوصی در جرائم غیر قابل گذشت، پس از قطعی شدن حکم از شکایت خود صرفنظر کند، محکوم علیه می تواند از دادگاه صادر کننده حکم قطعی، درخواست کند در میزان مجازات او تجدید نظر شود. در این صورت، دادگاه به درخواست محکوم علیه در وقت فوق العاده و با حضور دادستان یا نماینده او با رعایت مقررات ماده (۳۰۰) این قانون، رسیدگی می کند و مجازات را در صورت اقتضاء در حدود قانون تخفیف می دهد یا به مجازاتی که مناسب تر به حال محکوم علیه باشد، تبدیل می کند. این رای قطعی است.

درخواست تخفیف مجازات بعد از صدور حکم قطعی 

باید توجه داشت که اگر بعد از صدور حکم قطعی در جرایم قابل گذشت  شاکی گذشت کند از موارد موقوفی اجرا است و قاضی اجرای احکام نسبت به صدور این قرار اقدام میکند .
قانون گذار در ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری به بیان موارد صدور قرار موقوفی تعقیب پرداخته است که یکی از این موارد صدور قرار در مورد گذشت شاکی یا مدعی خصوصی در جرایم قابل گذشت میباشد .
پس حواسمان به این دو مقوله یعنی قابل گذشت بودن و غیر قابل گذشت بودن جرایم باشد .

نکته قابل تامل اینکه در قانون مجازات اسلامی اصل بر غیر قابل گذشت بودن جرایم است و تمامی جرایم غیر قابل گذشت است مگر اینکه قابل گذشت بودن آن تصریح شود .به طور مثال
جعل و تزویر در اسناد و نوشته های غیر رسمی ، سو استفاده از ضعف نفس اشخاص ، توهین ، تدلیس در نکاح ، اخذ نوشته یا سند با قهر و غلبه و ......که به طور کامل در  درماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی مورد بررسی واقع شده است ؛

ماده ۱۰۴ (اصلاحی مطابق ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری)

علاوه بر جرائم تعزیری مندرج در کتاب دیات و فصلِ حدِّ قَذف اين قانون و جرائمی که به موجب قوانین خاص قابل گذشت می‌باشند، جرائم مندرج در مواد (۵۳۶)، (۵۹۶)، (۶۰۸)، (۶۰۹)، (۶۲۲)، (۶۳۲)، (۶۳۳)، (۶۴۱)، (۶۴۷)، (۶۴۸)، (۶۶۸)، (۶۶۹)، (۶۷۳)، (۶۷۴)، (۶۷۶)، (۶۷۷)، (۶۷۹)، (۶۸۲)،  (۶۸۴)، (۶۸۵)، (۶۹۰) در مواردی که املاک و اراضی متعلق به اشخاص خصوصی باشد، (۶۹۲)، (۶۹۳)، (۶۹۴)، (۶۹۷)، (۶۹۸)، (۶۹۹)، (۷۰۰)، (۷۱۶)، (۷۱۷) و (۷۴۴) کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزيرات و مجازات‌هاي بازدارنده) مصوب ۱۳۷۵/۰۳/۰۲ و جرائم انتقال مال غیر و کلاهبرداری موضوع ماده (۱) قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷/۰۹/۱۵ مجمع تشخيص مصلحت نظام، به‌ شرطی که مبلغ آن از نصاب مقرر در ماده (۳۶) اين قانون بیشتر نباشد و نیز کلیه جرائم در حکم کلاهبرداری و جرائمی که مجازات کلاهبرداری درباره آنها مقرر شده یا طبق قانون کلاهبرداری محسوب می‌شود در صورت داشتن بزه‌ دیده و سرقت موضوع مواد (۶۵۶)، (۶۵۷)، (۶۶۱) و (۶۶۵) كتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزيرات و مجازات‌های بازدارنده) مصوب۱۳۷۵/۰۳/۰۲ به‌ شرطی که ارزش مال مورد سرقت بیش‌ از دویست میلیون (۲۰۰,۰۰۰.۰۰۰) ریال نباشد و سارق فاقد سابقه مؤثر کیفری باشد و شروع و معاونت در تمام جرائم مزبور، همچنین کلیه جرائم تعزیری درجه پنج و پایین‌ تر ارتکابی توسط افراد زیر هجده سال در صورت داشتن بزه‌ دیده، مشمول تبصره (۱) ماده (۱۰۰) اين قانون و ماده (۱۲) قانون آيين دادرسي كيفري مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۰۴ بوده و قابل گذشت است.

تبصره- حداقل و حداکثر مجازات‌های حبس تعزیری درجه چهار تا درجه هشت مقرر در قانون برای جرائم قابل گذشت به نصف تقلیل می‌ یابد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد نحوه و شرایط تخفیف مجازات میتوانید از طریق رزرو تلفنی و مشاوره با وکلا و مشاوران و کارشناسان حقوقی سایت وکیلوند اقدام و پیگیری لازم را به عمل آورید .

  • 10 آذر 0
۵ / 4.75 (از مجموع 2 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!

پرسش و پاسخ های مرتبط

  • سلام حساب بانکی مسدود شده برای سایت قماربازی الان 4ماه شده هنوز خبری نیست باید چکار کنم معاونت فضای مجازی مسدودکرد

    سه شنبه ، 14 تیر 1401

    • حسین امامی

      مخاطب عزیز ضمن عرض سلام و احترام؛ از بانک مربوطه نام و ادرس شعبه مسدود کننده را جویا شوید سپس ب شعبه مذکور مراجعه نمایید و با رفع علت تقاضای رفع مسدودی کنید تا تعیین تکلیف نهایی حساب مسدود خواهد ماند لذا اول میبایست علت رفع شود با حکم قضایی.

  • در جرایم غیر قابل گذشت اول تعقیب صورت میگیرد بعد شکایت؟

    سه شنبه ، 14 تیر 1401

    • خالد سعدا

      ماده ۶۴ قانون آیین دادرسی کیفری ««جهات قانونی شروع به تعقیب به شرح زیر است: الف - شکایت شاکی یا مدعی خصوصی ب - اعلام و اخبار ضابطان دادگستری، مقامات رسمی یا اشخاص موثق و مطمئن پ - وقوع جرم مشهود، در برابر دادستان یا بازپرس ت - اظهار و اقرار متهم ث- اطلاع دادستان از وقوع جرم به طرق قانونی دیگر»». در جرایم قابل گذشت ادامه رسیدگی و اجرای مجازات شکایت شاکی الزامی است برای مثال جرم توهین و گاهی یک جرم غیرقابل گذشت است و به عبارتی شروع، رسیدگی و اجرای مجازات الزاما با شکایت شاکی نیست و مقام قضایی در صورت اطلاع می بایست اقدامات لازم را برای تعقیب به عمل آورد پس لزومی به طرح شکایت نیست. ولی در خصوص همین جرایم غیرقابل گذشت نیز شاکی خصوصی می تواند اقدام به شکایت بکند. منظور بنده هم اشاره به معنای عام تعقیب در ماده۱۰۵ بود که می تونه با شکایت شاکی باشه و یا اقدام مراجع قضایی. چون ممکن است که یک جرمی غیر قابل گذشت باشد ولی هیچ یک از مراجع قضایی از جرمی که اتفاق افتاده اطلاع حاصل ننمایند و شخص متضرر اقدام به طرح شکایت نماید. پس در جرایم غیر قابل گذشت با اتمام آن مواعد نه تنها تعقیب حتی طرح شکایت توسط متضرر هم ساقط می شود. بنابراین مهلت شکایت در ماده ۱۰۶ که ناظر به جرایم قابل گذشت است حداکثر تا پایان مواعد موضوع ماده ۱۰۵ می باشد نه بیشتر

  • سلام آیا معلولیت شدید ذهنی بهزیستی و کارت معافیت پزشکی اعصاب و روان و سابقه بستری در تیمارستان و شک مغزی ، و پرونده اعصاب و روان در درگیری با کسی که چاقو بطور اتفاقی حادثه گردن را زخمی کرده و ۲۸بخیه کرده تاثیر گذار است ؟در حکم دادگاهی

    سه شنبه ، 14 تیر 1401

    • خالد سعدا

      با سلام و احترام در خصوص بحث پراخت دیه پرونده های پزشکی مبنی بر‌ معلولیت ذهنی‌ هیچ تاثیری نخواهد داشت و شما در صورت اثبات دعوی محکوم به پرداخت خواهی شد ولی در خصوص جنبه عمومی جرم ضرب و جرح و تعیین مجازات تعزیری دادگاه پرونده های روانی شما را قطعا مد نظر قرار خواهد داد و در صورت قبول از مجازات های جایگزین و یا نهادهای حمایتی استفاده خواهد نمود.

  • سلام.ایا اگر من دادخواستی به دادسرای یک استان دیگر بدهم و پس از تعیین شعبه برای من ابلاغیه بیاد جهت حضور در دادسرا ،میتوانم نروم و اظهارات خود را بصورت لایحه بدم یا مثلا در دادسرای نظامی استان خودم؟با توجه به اینکه مسافت طولانی است

    سه شنبه ، 14 تیر 1401

    • مینا مرادی ساکی

      باسلام كاربرگرامي در داسرا حضور شما جهت اخذ توضيحات ضروري ميباشد .

  • با سلام محترم و عزیز‌.در قانون مجازات عمومی ۱۳۵۲ که به شرح ذیل است:،،،،،،،،ماده 48 - در موارديكه تعقيب جزائي موكول بشكايت متضرر از جرم است هر گاه تا ششماه از تاريخ اطلاع از وقوع جرم شكايت نكند حق‌ تعقيب جزائي ساقط ميشود مگر اينكه متضرر از جرم تحت سلطه قانوني متهم بوده و يا بعللي كه خارج از اختيار او بوده قادر بشكايت نباشد كه در‌چنين موردي از تاريخ رفع سلطه قانوني و علل مذكور ششماه مهلت شكايت خواهد داشت مگر اينكه جرم مشمول مرور زمان شده باشد. هر گاه ‌متضرر از جرم قبل از انقضاء مدت مذكور فوت كند و دليلي بر انصراف صريح يا ضمني او از شكايت موجود نباشد تعقيب متهم از طرف يك يا كليه ‌وراث قانوني در صورتي بعمل ميآيد كه ششماه از تاريخ فوت نگذشته باشد.!،،،،،،، به نظر شما طبق تصریح ماده فقط دو مورد تحت سلطه و دلیل خارج از اختیار مشمول مرور زمان تعقیب میشدند ؟اینجور که از تصریح ماده و با برداشت مضیق و محدود بر می آید انگار برای قسمت اول ماده که موضوع ۶ ماه از تاریخ اطلاع است و قسمت آخر ماده که ۶ ماه از تاریخ فوت شاکی است مرور زمان تعیین نکرده است .یعنی طبق ماده قید شرط مرور زمان رو فقط بعد از حالت های تحت سلطه و خارج از اختیار آورده. این یک مقدار غیر عادی نیست؟

    سه شنبه ، 07 تیر 1401

    • علیرضا فضلی

      با سلام در این ماده اشاره شده چنانچه سلطه یا علل دیگه وجود داشته باشد شاکی شش ماه مهلت شکایت دارد مگر مشمول مرور زمان تعقیب بشود . در خصوص فوت نیز باید گفت این مقرر جاری است چون مرور زمان حکم عام و عدم شمول آن نیاز به تصریح دارد

  • جای زخم‌ روی صورت با سلام و ارادت من در یک درگیری از ناحیه صورت زخمی شدم که یک زخم دائمی طبق نظر پزشک قانونی روی صورتم مونده ... ددر جلسه اول گفتن باید دو ماه دیگه بیای بعد دو ماه گفتن همه خوب شده بجز یکی که دائمی هستش ... حالا میخوام بدونم چه شکایت‌های دیگه ای میتونم بکنم... چون نوشته جراحت سمت چب جایش مانده مشمول تبصره 4 ما ه 709 حالا میخوام بدونم بجز شکایت اولیه چه شکایت‌های دیگه ای میتونم بکنم ایشون از نطر دادیار متهم و تعقب صادر شده که با وثیقه آزاده برای دو ماه که معینه مجدد دادن کاری نمیتونم بکنم بعد پزشک قانونی گفته جراحت اما این جراحت از زیر چشم من هست تا زیر لب من ... میخوام هر راهکاری وجود داره انجام بدم که ادب بشه

    سه شنبه ، 07 تیر 1401

    • فرشته نوری

      با سلام،دیه و جراحت دائمی طبق ماده قانونی مورد اشاره و تبصره آن‌محاسبه خواهد شد اما اگر برای رفع و درمان آن هزینه بیمارستان و پزشک ببشتر شد می توانید طبق ماده یک‌مسئولیت مدنی و اصل لاضرر و لاضرار فی اسلام از طریق دادخواست حقوقی خسارت مازاد بر دیه را مطالبه نمایید.موفق باشید.

  • سلام . دستور قضایی مبنی بر دستور قضایی و عدم وصول پاسخ استعلام ، خدای ناکرده حکم جلب نباشه که بیخبر باشیم؟

    یکشنبه ، 05 تیر 1401

    • با سلام کاربر گرامی زمانی که جلب افراد لازم باشد جلب و دلالت به دادگاه به صورت حکم جلب صادر خواهد شد و در غیر این صورت در قالب دستور قضایی نخواهد بود.

  • سلام. دستور قضایی مبنی بر دستور قضایی و عدم وصول پاسخ استعلام صادر گردید یعنی چی؟ ممنونم

    یکشنبه ، 05 تیر 1401

    • با سلام کاربر گرامی پس از ثبت شکواییه معاون ارجاع دستوری برای ضابط قضایی مبنی بر تحقیقات مقدماتی صادر می کند . شما با مراجعه به سامانه ثنا می توانید این دستور را اخذ نموده و برای تشکیل پرونده به همراه سایر مدارک به مرجعی که در دستور مشخص شده مراجعه نمایید.

  • جسارتاً بنده دوماه پیش تصادف کردم و متاسفانه اونموقع رضایت دادم چون اطلاع نداشتم نیاز به جراحی و نصب پلاتین دارم و میخواستم بدانم الان میتونم تقاضای شکایت و طول درمان کنم یا خیر ؟؟؟! درضمن خودروی ما بدلیل انحراف واژگون شد و راننده همسرم بود

    یکشنبه ، 05 تیر 1401

    • رضا احمدی ذیلان

      سلام کاربر گرامی وقت بخیر. انصراف از گذشت و رضایت قابل ترتیب اثر نیست مگر اینکه گذشت مشروط باشد.

  • سلام وقت بخیر من ی ابلاغیع واسم اومده بود وکیل شاکی تهدید میکرد ک جلب گرفته و فردامیخوادمنوجلب ونه سامانه قنامو چک‌کردم‌اول ابلاغیه زده ۳۱ دستورجلب و نظارت دادن عدباطل شده تاریخش افتاده ۱۵/۴میخواستم بدونم فردامیتونه منوجلب کنه یانه

    یکشنبه ، 05 تیر 1401

    • علیرضا فضلی

      با سلام چنانچه در پرونده کیفری یا حقوقی به موجب حکم‌قطعی محکوم‌ شده اید امکان جلب شما وجود دارد

سوال حقوقی