تقسیم ترکه چیست؟

برای پی بردن به این نکته که دعوای تقسیم ترکه چیست و در صلاحیت چه مرجعی است ابتدا لازم است که به عنوان مقدمه با یک سری از اصطلاحات که در مورد ترکه می‌باشد از قبیل تعریف خود ترکه ،تحریر ترکه و .....آشنا شویم .

ترکه چیست ؟

به عنوان اولین گام به ارایه تعریف ترکه پرداخته ایم؛

ترکه، اموال و دارایی مربوط به متوفی است که در زمان فوت از او باقی مانده است و بدلیل فوت او از مالکیتش خارج شده است.

تَرَكه: اموال و حقوق بر جاى مانده از میت و در اصطلاح به اموال و حقوق قابل انتقال به دیگرى مانند حقّ خیار، حقّ شفعه (و حقّ قصاص كه شخص پس از مرگ خویش بر جاى مى‌گذارد «تركه» گفته مى‌شود.

برخی از احکام فقهی و حقوقی ترکه ؛
حقوق متعلّق به تركه:به تركه میت حقوقى تعلّق مى‌گیرد كه بعضى بر بعضى دیگر مقدّم است. این حقوق عبارتند از:

۱. حقّ دیگرى كه به یكى از اعیان جزء تركه تعلّق دارد و پیش از تقسیمِ ارث باید از آن تخلّص یافت، مانند موردى كه عین در رهن(-->رهن)باشد، یا برده باقى مانده، جنایتكار باشد. در مثال نخست، مرتهن حقّى دارد كه به عین مورد رهن تعلّق گرفته است، و در مثال دوم، براى ولىّ مجنی علیه حقّى است كه به برده تعلّق دارد. در تقدیم حقّ یادشده بر هزینه تجهیز میت در صورت كافى نبودن تركه براى هر دو، اختلاف است. 

۲. هزینه تکفین و تجهیز میت كه مقدار واجب آن از اصل تركه برداشته مى‌شود نه از ثلث آن. این حق بر دیون و وصایا مقدّم است. 

۳. دین: رتبه دین هرچند بعد از تجهیز است، لیكن پیش از وصیت و حبوه و ارث است
اگر طلبکار عین مال خود را در تركه بیابد بنابر قول مشهور مى‌تواند آن را بگیرد؛به شرط آنكه تركه میت براى اداى حقوق همه طلبکاران، كافى باشد. 
در اینكه مقدار تركه قرار گرفته در برابر دین به ورثه منتقل مى‌شود، لیكن حقّ تصرّف ندارند، یا آنكه در حکم مال میت است و به ورثه منتقل نمى‌شود، اختلاف است.
زکات و خمس ِ متعلّق به تركه پیش از دینهاى دیگر اخراج مى‌گردد. 

۴. وصایا و منجزات مریض:وصایاى نافذ از ثلث تركه اخراج مى‌شود و در صورت افزون بودن آن بر ثلث، اخراج از تركه، منوط به اجازه ورثه است 
در اینكه منجّزات مریض(-->منجّزات مریض)ـ یعنى آنچه كه شخص در بیمارىِ منجرّ به مرگ، رایگان از ملک خود خارج كرده است، مانند وقف كردن و بخشیدن مال یا آزاد کردن برده ـ از اصل تركه اخراج مى ‌شود یا از ثلث آن، اختلافى است. 

۵. حَبْوَه:در تقدیم حبوه (آن مقدار از ارث كه به پسر بزرگ‌تر اختصاص دارد) بر دین و وصیت یا بالعكس، اختلاف است 

تحریر ترکه 

بعد از مشخص شدن معنا و مفهوم ترکه نوبت به معرفی عملیاتی دیگر در مورد ترکه که همان تحریر و نوشتن ترکه است رسیده ؛
از نظر اصطلاحِ حقوقی، تحریر ترکه مجموعه اقداماتی است که در طی آن دارایی و دیون متوفی مشخص می‌گردد و از اموال شخص فوت شده محافظت به عمل می‌آید. به دیگر سخن، صورت برداری دقیق از ترکه با توصیف اموال و ارزیابی آن و مشخص کردن مطالبات و بدهی‌ها که به موجب احکام نهایی و اسناد رسمی یا دفاتر بازرگانی و برگه‌ای مربوط به متوفی یا اقرار بدهکاران ورثه، قطعی است.

انجام عملیات تحریر ترکه باعث می‌گردد که وارثان بینش لازم را در تصمیم‌گیری پیدا کنند. بستانکاران هم با تحریر ترکه از چگونگی و اندازه وثیقه طلب خود مطلع می‌شوند و موصی له نیز تناسب میزان آن را با ارزش کل ترکه در زمان مرگ موصی می‌فهمد و سهم خود را از کل دارایی متوفی تا زمان تصفیه  آن تمییز می‌دهد.

تقسیم ترکه 

درخواست تقسیم ترکه در محاکم معمولا جایی بوجود می آید که یکی از ورثه یا احدی از ورثه بخواهد ترکه و سهم الارث خود را از بقیه جدا کند یا در مواقعی که بعد از فوت متوفی یکی از ورثه به ناحق نسبت به تمام اموال متوفی وضع ید نموده و ورثه دیگر را از داشتن ترکه منع کرده است که در اینجا راهکاری که معمولا گروه وکلا و مشاوران و کارشناسان حقوقی وکیل وند اولین استارتاپ حقوقی ایران به او ارائه میکنند طرح دعوای تقسیم ترکه است .

در مورد طرح دعوای تقسیم ترکه چه مدارکی لازم است ؟
یکی از مهمترین دلایل و مدارکی که باید در ستون دلایل, خواهان دعوای تقسیم ترکه وارد کند گواهی حصر وراثت صادره از شورای حل اختلاف می‌باشد و داشتن شناسنامه و کارت ملی  و دیگر مدارکی که برای احراز سمت لازم است هم مورد احتیاج است .

چه کسانی می‌توانند دعوای تقسیم ترکه را مطرح نمایند ؟
ماده ۵۸۹ قانون مدنی
مطابق ماده ۵۸۹ قانون مدنی : هر شریک‌المال میتواند هر وقت بخواهد تقاضای تقسیم مال مشترک را بنماید مگر در مواردی که تقسیم به موجب این قانون ممنوع یا‌ شرکاء بوجه ملزمی ملتزم بر عدم تقسیم شده باشند.
برا این اساس هر یک از ورثه می‌توانند تقاضای تقسیم ترکه بدهند .
سوالی که مطرح است این است آیا وصی هم می‌تواند تقاضای تقسیم ترکه بدهد؟
اگر متوفی برای بعد از زمان فوت خود، وصی تعیین نموده باشد، وصی منتخب حق درخواست تقسیم دارد.

دعوای تقسیم ترکه در صلاحیت چه مرجعی است دادگاه یا شورای حل اختلاف؛
دعوای تقسیم ترکه در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است و از صلاحیت شورای حل اختلاف خارج است.

۵ / 5 (از مجموع 1 رای)

دریافت خدمات حقوقی به صورت شبانه روزی

این مقاله رو به اشتراک بگذار!
مشاوره رایگان با وکیل